კომიტეტის წევრები:

თ. წურწუმია, მ. სამადაშვილი, რ. მარსაგიშვილი, ზ. კიკალეიშვილი, რ. მაისურაძე, დ. ოვაშვილი, კ. ოქრიაშვილი, გ. ჩახვაძე, გ. ჯაბუა;

აპარატის მუშაკები:

ი. მერებაშვილი, რ. ყანჩაველი, მ. ჯაფარიძე, გ. სირაძე, თ. ჯაფარიძე;

მოწვეულები:

ლევან ვეფხვაძე – საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე,   ვახტანგ ბალავაძე – რეგიონული პოლიტიკის, თვითმმართველობისა და მაღალმთიანი რეგიონების კომიტეტის თავმჯდომარე, პავლე კუბლაშვილი – იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე, ალექსანდრე ხეთაგური _ ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი.

აზრი გამოთქვეს:

ჩახვაძემ - ბატონო მინისტრო, ეს იქნება მოსაზრებაც და კითხვებიც, დრო რომ დავზოგოთ.

პირველი, რაც მინდა ვთქვა, ის არის, რომ მე ეხლა ვრწმუნდები, იმ გადაწყვეტილების სისწორეში, რაც მიიღო ხელისუფლებამ, ბუნებრივი რესურსების მართვასთან დაკავშირებით, როდესაც მოხდა მისი დელეგირება ენერგეტიკის სამინისტროზე. ჩვენ ვხედავთ, რომ სახეზეა ბევრი ინოვაციური მიდგომა. შეიძლება იყოს საკითხები, რომლებიც საკამათო იყოს, მაგრამ აშკარად ვხედავთ, რომ არის პროგრესი. ბუნებრივია რეფორმებს ყოველთვის თან ახლავს დისკუსიები და ეს არის ნორმალური, ჩემის აზრით, რომ ჯერ კიდევ წინ გველის იგივე ტყის კოდექსთან დაკავშირებით, ვთქვათ ბუნებრივი წიაღის კანონთან დაკავშირებით მსჯელობა, მაგრამ   პროგრესი აშკარად სახეზე არის.

ასევე ობიექტურად დადებითად ვაფასებთ უშუალოდ ენერგეტიკის სფეროში იმ საქმიანობას, რასაც უკვე დიდი ხანია სამინისტრო აწარმოებს.

ეხლა, რაც შეეხება კითხვებს. ბუნებრივია არის საკითხები, რომლებიც გვაწუხებს ჩვენ, პოლიტიკოსებს და მთლიანად ჩვენს მოსახლეობას.

პირველი მოსაზრება, რომელიც ბატონ გია თორთლაძის თხოვნით უნდა გადმოგცეთ ბატონო მინისტრო და ეს ეხება ანტიკრიზისულ კომისიას: შეიქმნა უხერხული სიტუაცია, როცა წინა დღით მოხდა კომისიის ინფორმირება, რომ თქვენ ვერ მობრძანდებოდით სხდომაზე. ჩვენ ვიცით, რომ ანტიკრიზისულთან თქვენი თანამშრომლობა ძალიან ნორმალურია, თქვენ ხშირად მობრძანებულხართ იქ, მოგვისმენია   ინფორმაცია და იმედი მაქვს, რომ მომავალშიც ასე გაგრძელდება ასეთი არასასურველი მომენტები აღარ იქნება.

შეეხება შეკითხვებს, უშუალოდ ელ.ენერგეტიკასთან დაკავშირებით. ძალიან კარგია, რო ქვეყანა გახდა საექსპორტო პოტენციალის მქონე, ჩვენ ამ ელექტროენერგიას ვყიდით. უბრალოდ მაინტერესებს იმ ერთ გაყიდულ დოლარში თუ ლარში, რა რჩება თვითონ უშუალოდ სახელმწიფოს, ან ბიუჯეტში რამდენი შემოდის.

მეორე კითხვა ეხება ფასებს, ანუ ტარიფებს, ელექტროენერგიისას. გადავხედე მსოფლიო პრაქტიკას, ეს თქვენ ჩემზე უკეთესად იცით, უბრალოდ საზოგადოებისთვის მინდა გავახმოვანო: არის ბევრი ევროპული ქვეყანა, სადაც ორჯერ ნაკლები არის ის ფასი, ტარიფი ელექტროენერგიაზე, რომელსაც იხდის აბონენტი.

სპეციფიკა, მდგომარეობს იმაში, რომ ისეთი ტიპის, ანუ  ჰიდროელექტრორესურსებით ძალიან მდიდარ ქვეყნებში, როგორიც ჩვენ ვართ, ავიღოთ ჩინეთი. ტარიფი გაცილებით ნაკლებია.

ჩვენ უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ელექტროენერგიის საფასური ჩვენი მოქალაქის ბიუჯეტში საკმაოდ დიდია და ის განსხვავდება ევროპელი მოქალაქის ხარჯისაგან, თუნდაც იმიტომ, რომ მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულზე ევროპაში გაცილებით მეტია და შესაბამისად ევროპელის შემოსავალი გაცილებით მეტია ვიდრე საქართველოში.

ასევე, დასუფთვების გადასახადის ელექტროენერგიის დანახარჯზე მიბმამ რეალურად გაზარდა ელენერგიის ტარიფი. შეიძლება საყოფაცხოვრებო ნარჩენი არ მქონდეს, ელექტროენერგიას ვხარჯავ, და გამოდის რომ მე გამიძვირდა ელექტროენერგია. აქ ვერ დავინახე ვერანაირი ეკონომიკური ან რაიმე ისეთი ლოგიკა, თუ არა ის, რომ მიბმული იყოს და უბრალოდ იმიტომ, რომ ამ შემთხვევაში სახელმწიფოს არა აქვს იმის საშუალება, რომ აწონოს, შეაფასოს საყოფაცხოვრებო ნარჩენი.

და კიდევ, არის ენერგოდაზოგვის ესეთი პოლიტიკა, ესეც ძალიან მნიშვნელოვანია და ევროპაში ამას ახორციელებენ და ესეც გარკვეულწილად შეამცირებდა ამ ტარიფს. მნიშვნელოვანი და საინტერესოა  ამ მიმართულებით რას ფიქრობს სამინისტრო, როგორც პოლიტიკის განმსაზღვრელი ინსტიტუტი.

და ბოლო კითხვა. სულ ახლახანს ჩვენ მივიღეთ ცვლილება ნავთობისა და გაზის შესახებ კანონში, ნავთობის კომპანია ფლობს სახელმწიფოს წილს, აქამდე იყო 75% და ეხლა ის დადის 50+1%–ზე. იქ არის ესეთი უხერხული ჩანაწერი ძველი კანონიდან, „სანამ სახელმწიფო ფლობს“,   რაც ჩემის აზრით არ ამტკიცებს და გარანტირებულს არ ხდის რომ სახელმწიფო არ დაკარგავს საკონტროლო პაკეტს ისეთ მნიშვნელოვან სექტორზე, როგორიც არის ნავთობი და გაზი. ასევე ეს მთლიანად ინფრასტრუქტურას და ყველაფერს მოიცავს, რაც საქართველოში არის. მაინტერესებს როგორ აპირებს ხელისუფლება, ამ შემთხვევაში მთავრობა, ამ 49% გასხვისებას.

ასევე უნდა ვთქვა ისეთი ტენდენციაზე, როდესაც ბევრი ჩვენი   ენერგოსტრუქტურა, ჰიდროელექტროსადგურია, თუ იგივე თბილისის ელმომარაგება, არის რუსეთის მფლობელობაში. სახელმწიფო თუ კერძო კომპანიის მფლობელობაში. ჩემთვის პირადად, სახელმწიფო, რომელთანაც მტრულად ვართ პოლიტიკაში,   შეუძლებელია იყო მეგობრულად ეკონომიკაში. აი ამ ორ მომენტს ძალიან ვანსხვავებ. თუ არის მტერი, ესე იგი მტერია. თუ მითუმეტეს გავითვალისწინებთ, რაც ეხლა ბოლოს პუტინმა განაცხადა, რომ უნდა შეიქმნას ევრაზიული კავშირი და აქ ძირითადად ეკონომიკურ სივრცედ მოიაზრება საქართველო და იგივე განცხადებაა რუსეთის, რომ ის უარყოფითად უყურებს მისი მეზობელი ქვეყნების მისწრაფებას ევროკავშირთან და მას რატომღაც უნდა, რომ საქართველო ისევ რეანიმირებულ საბჭოთა კავშირში შეიყვანოს.

ეკონომიკური ფაქტორი აქ ძალიან მნიშვნელოვანია და ამდენად მნიშვნელოვანია თუ რა დამცავი მექანიზმები გვექნება ჩვენ იმისა, რომ რუსეთი არ გახდეს დომინანტი ისეთ მნიშვნელოვან სფეროში, როგორიც არის ენერგეტიკის სფერო.

ვეფხვაძემ - კარგია, რომ ბატონი მინისტრი მობრძანდა პარლამენტში და გეგმებს გვაცნობს.

ბუნებრივია ჩვენც გვაქვს ჩვენი კითხვები, რომელიც ბოლო პერიოდში დაგვიგროვდა.

დავიწყებ იქედან, რითაც თქვენ დაამთავრეთ. ბუნებრივი რესურსების მართვა თქვენთვის არის ახალი სფერო, კითხვები რომლებიც მოდის მოსახლეობიდან, ამ სფეროს შეეხება.

შეიცვლება თუ არა ის დამოკიდებულება, რომელიც არსებობდა, ეს პირველ რიგში შეეხება სამასალე შეშას, იმიტომ, რომ ადრე თუ გახსოვთ, იყო გარკვეული დაშვება ამ სამასალე შეშაზე. მუნიციპალიტეტის გამგებლები, რწმუნებულები აგროვებდნენ ამ მონაცემებს, 5 კუბომეტრი სამასალე შეშის გამოტანა შეეძლოთ ტყიდან. ეს იმ სოფლებზეა ლაპარაკი, რომლებიც ტყესთან ახლოს იყვნენ. მერე ეს პროცესიც გაიჭედა, ანუ აქ პრობლემა მდგომარეობდა იმაში, რომ ნაწილს ადამიანებისა ბუნებრივია ქონდა განზრახვა, რომ ეს სამასალე შეშა გაეყიდა და ამ შემთხვევაში სახელმწიფო ხელს უშლიდა. თუმცა ამ დროს ზარალდებოდნენ ის მოქალაქეები, რომლებსაც საკუთარი მიზნებისთვის ანუ მასალა საკუთარი სახლისთვის სჭირდებოდა.   ეს იყო სერიოზული პრობლემა.

გარდა ამისა იყო სოფლები, რომლებიც ათწლეულების მანძილზე მუშაობდნენ სწორედ ამ სამასალე შეშაზე და მე ვიძახი ბორჯომის ახალდაბაზე და ძალიან ბევრ სოფელზე ადიგენში, სადაც ამზადებდნენ გარკვეულ ნივთებს და ეს იყო მათი ერთადერთი შემოსავლის წყარო ბოლო 20 წლის განმავლობაში.

ამათთან მიმართებაში როგორი დამოკიდებულება იქნება, იმიტომ, რომ პრაქტიკა ბოლო რამდენიმე წლის ესეთი იყო, რომ 80 სმ–ზე გრძელი კოტრების გამოტანა იკრძალებოდა, და უნდა დაჭრილიყო და უნდა დარწმუნებულიყო იქ მეტყევე,რომ ეს იყო საშეშე და არა სამასალე მერქანი, ანუ ამ შემთხვევაში საუბარი იყო იმაზე, რომ ვერ გამოეყენებინათ ჩვენს მოქალაქეებს ეს ხის მასალა ან კომერციული, ან საკუთარი მიზნებისთვის.

ამ კუთხით თუ იცვლება რამე, საინტერესოა ამ შემთხვევაში მხოლოდ შეშაზეა ეს ლიბერალიზაცია, თუ ამ მიმართულებითაც რა ხდება ჩვენს მოქალაქეებს რომ გავაგებინოთ არ იქნება ცუდი.

მეორე თემა, ენერგეტიკას დავუბრუნდეთ, მე დავიწყებ იმ კითხვით რაც ბატონმა გურამმა დასვა. იგი შეეხება ტარიფს და ელექტროენერგიას და ჰიდრორესურსებს.

ვიცით, რომ ძალიან ბევრი პროექტი არსებობს ახალი ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობის, თუმცა რამდენადაც ჩვენთვის ცნობილია, წინასწარ ფასი არის დერეგულირებული, ამ ჰიდროელექტროსადგურებთან დაკავშირებით. ანუ გარდა იმისა, რაც ბატონმა გურამმა დასვა, სახელმწიფო რა სარგებელს ნახავს, რა ფული შევა ბიუჯეტში?

მეორე როგორ აისახება ეს ჩვენ მოქალაქეებზე, ანუ ტარიფზე. იმიტომ, რომ ამ შემთხვევაში, თუ კი ჩვენ ამდენ ჰიდროელექტროსადგურს ვაშენებთ და თუ კი ეს განსაზღვრულია მხოლოდ იმისთვის, რომ ეს გაიყიდოს თურქეთში და რომელიმე კერძო კომპანიამ გარკვეული სარგებელი ნახოს, ეს არ შეიძლება მიღებული იქნას.

ბუნებრივია,   სარგებელია, რომ ადამიანები დასაქმდებიან, მაგრამ მეორე მხრივ,   თუ კი ბიზნესისათვის, ჩვენი   მოქალაქეებისათვის   ენერგომატარებლების ტარიფი თვითღირებულებაში არ შემცირდება,   გლობალურად დასაქამების   პრობლემა     არ გადაწყდება. იგივე ჩინეთზე როცა იყო საუბარი, მოტივი ჩინური პროდუქტის სიიაფის მიზეზი არის სწორედ ის, რომ ენერგომატარებლები იქ იაფია ჩვენთან შედარებით, და შესაბამისად პროდუქტი ბაზარზე გაცილებით იაფია და კონკურეტუნარიანი ხდება.

ჩვენ თუ შეგვიძლია ეს გავაკეთოთ, ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი პრობლემის გადაწყვეტა. ერთია   საწარმოებისთვის თუ იქნება რაიმე სარგებელი, რომ გაიაფდეს, მეორე – ჩვენი მოქალაქეებისთვის თუ გაიაფდება პროდუქცია.

შემდეგი შეკითხვა ეხება წყალთან დაკავშირებულ საკითხებს. წილი სოფლის მეურნეობისა და გადამამუშავებელ საწარმოებში, რომლებთანაც ჩვენ ამ ბოლო პერიოდში გვქონდა შეხვედრები და საუბრები, ძალიან დიდი     წილი, შემიძლია გითხრათ, ათეულობით ათას ლარს   იხდიან თვეში სწორედ წყალში.   შესაბამისად ეს პროდუქტს აძვირებს და არაკონკურენტუნარიანს ხდის მათ პროდუქტსა და ქართულ პროდუქტს ბაზარზე, ანუ აქ, ადგილზევე ვეღარ უწევს კონკურენციას, შემოსულ პროდუქტს. რას ფიქრობთ, რომ ეს პრობლემა ჩვენი საწარმოებისთვის ნაწილობრივ მაინც რომ შემსუბუქდეს და მოგვარდეს?

რაც შეეხება ელექტროენერგიის ტარიფს ჩვენი მოქალაქეებისთვის, ვეთანხმები ბატონ გურამს, პრაქტიკულად   თბილისში ტარიფი გახდა 23 თეთრი, ანუ ნაგვის მიბმის შემდეგ, ანუ 100 კილოვატზე 5 ლარი ემატება.

როგორია ამ კუთხით თქვენი პოზიცია თუ კი დასუფთვების ღირებულება მიებმება ელ–ტარიფს ენერგოკომპანიების დისტრიბუცია ბუნებრივია ზარალდება. მე მაინტერესებს თელასის პოზიცია ამასთან დაკავშირებით, რომელსაც არ ახმაურებს. ხომ ფაქტია, რომ ამ გადაწყვეტილების შემდეგ თბილისში ელექტროენერგიის მოხმარება სავარაუდოდ 10–დან – 20% – მდე შემცირდება და შესაბამისად ამით ზარალდება ენერგოკომპანია. მაინტერესებს მათი პოზიცია, რატომ არ იღებენ ხმას.

რაც შეეხება გაზის თემას. ძალიან ბევრი სოფელი, რომელშიც ჩვენ ვყოფილვართ, ნომერი პირველი კითხვა, რასაც ყველგან სვავენ, საუბარია იმ სოფლებზე, სადაც იქვე, პირდაპირ სოფელში გადის მაგისტრალური მილსადენები, ბუნებრივია ეს მაღალი წნევის მილსადენებია და მექანიკური მიერთება ვერ მოხერხდება და იქ საჭიროა გარკვეული სადგურის აშენებ, მაგრამ ეს სოფლები მოითხოვენ, რომ რადგან ჩვენს სოფელზე გაიარა მაღალი წნევის მილსადენმა, ჩვენი მიწა გაიარა, ჩვენი სახნავი და ჩვენი ტერიტორია წაიღო და ამ დროს ჩვენ არა გვაქვს გაზი. არც არავინ გვეუბნება, როდის იქნება გაზი. ანუ გაზიფიკაციასთან დაკავშირებით ამ სოფლებს აქვს სერიოზული პრობლემა და რას აპირებს ამ შემთხვევაში ენერგეტიკის სამინისტრო იმ გამანაწილებელ თუ კომპანიებთან ერთად, რომლებიც ფლობენ ამ სადისტრიბუციო კომპანიებს. საინტერესოა რამდენად სრულდება ის გრაფიკი, იმიტომ რომ რაც მათ წარმოადგინეს, ჩვენ გვქონდა მათთანაც საუბარი, გარკვეული გრაფიკი წარმოგვიდგინეს, მაგრამ ჩევხედე ამ გრაფიკს და გარკვეული პერიოდის მერე ეს გრაფიკი არ არის შესრულებული და დარღვეულია. მე შემიძლია ქვიშხეთის მაგალითი გითხრათ, სადაც სამი წელია უკვე პირდებიან გაზიფიკაციას. ეს პროცესი დაიწყო, მაგრამ ძალიან სერიოზული შეფერხებებით მიმდინარეობს.

შემდეგი საკითხი შეეხება კოლექტიურ მრიცხველებს, და ის კვლავ სერიოზული პრობლემაა ჩვენს სოფლებში. რამდენად გრაფიკით მიმდინარეობს ის გამრიცხველიანების პროცესი, რომლის პირობაც ენერგოკომპანიებმა მოგვცეს, თქვენ იყავთ მთავარი მათთან კომუნიკაციაში. თქვენ ბრძანეთ თავის დროზე, რომ შემცირდა ვადები, ჩვენ მაშინ ქრისტიან–დემოკრატებს გვქონდა ინიცირებული კანონპროექტი, რომლის მიზანი იყო, რომ 2013 წლის ბოლომდე თუ არ იქნებოდა კოლექტიური მრიცხველების დემონტაჟი, ანუ გადასვლა ინდივიდუალურ მრიცხველებზე, ჩვენ კანონით ვუკრძალავდით ამ კომპანიებს კოლექტიური მრიცხველებით გადახდევინებას. შესაბამისად ჩვენ მაშინ კომპრომისზე წავედით და გამოვიტანეთ ეს საკანონმდებლო ინიციატივა იმის სანაცვლოდ, რომ მარეგულირებელ კომისიას უნდა მიეღო მსგავსი დადგენილება, თუმცა მას მსგავსი არაფერი გაუკეთებია. ბუნებრივია თქვენ რომ მოგთხოვოთ ეს უხერხული იქნება, იმიტომ რომ თქვენ მარეგულირებელ, დამოუკიდებელ კომისიაზე გავლენა არა გაქვთ, მაგრამ ერთად თუ ვიმუშავებთ, რომ ასეთი დოკუმენტი იქნას მიღებული და კომპანიებს ქონდეთ   გარკვეული მკვდარი ხაზი, რომლის მიღმა უკვე ეცოდინებათ, რომ ვეღარ გადაახდევინებენ კოლექტიური მრიცხველებით, გამრიცხველიანების ტემპი გაცილებით სწრაფი გახდება და ჩვენი მოქალაქეების დიდი ნაწილიც დაკმაყოფილდება. სხვათა შორის თქვენ ამ ბოლო დროს იყავით სამეგრელოში, თელავშიც და იქ ეს პრობლემა ძალიან აქტუალური იყო, სწორედ იმის გამო რომ ძალიან ბევრი დარიცხვა ხდებოდა რაზეც მოქალაქეები ამბობდნენ, რომ მათ არ მოუხმარიათ,   ამის გამო კი ელექტროენერგია არ მიეწოდებოდა სოფელს.   ძალიან ბევრი ესეთი სოფლები და უბნებია სადაც ეს კოლექტიური მრიცხველები გათიშულია. აბაშაში ვიყავით სადაც ერთი უბანი თვენახევარი გათიშული იყო. ასეთი ფაქტები რომ არ იყოს, ბუნებრივია ეს მკვდარი ხაზი უნდა არსებობდეს და ენერგოკომპანიას ექნება მეტი მოტივაცია, ძალიან ეფექტურად და ძალიან სწრაფად განახორციელოს გამრიცხველიანება.

კუბლაშვილმა – ბატონო ალეკო,   შევეცდები მოკლედ ჩამოვაყალიბო ჩემი პოზიცია და კითხვები.

თქვენი სამინისტროსთვის   ახალი, ძალიან მნიშვნელოვანი თემაა ტყის რესურსები. ეს შეეხება შეშით მომარაგების საკითხებს, მაგრამ ჩვენი მოსახლეობისთვის, განსაკუთრებით სოფლად მცხოვრები მოქალაქეებისათვის ეს თემა მუდმივად იყო თავსატეხი და შესაბამისად პრობლემური. ამიტომ ამ მიმართულებით რაც გაკეთდა ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, ეს არის მართლაც ძალიან მნიშვნელოვანი გარღვევა, რაც წელს ჩემი თვალით ვნახე. ძალიან ბევრ სოფელში, გაცილებით ადრე დაიწყო როგორც მობეჭდვა, ისე სხვა სამუშაოები, და შესაბამისად მადლობის სათქმელად ხშირად მოდიოდა მოსახლეობა,რადგან ამ ნაწილში პრობლემები გადაწყვეტილი იყო. თუმცა, არის სოფლები, სადაც უშუალოდ მიმდებარედ არ არის ტყის ნაკვეთები და შესაბამისად მათ     შორიდან უწევთ შეშით მომარაგება, რაც გარკვეულ დამატებით ხარჯებთან და სხვა პრობლემებთანაც არის დაკავშირებული, ამ ნაწილში ხომ არა გაქვთ რაიმე ხედვა თქვენ სამინისტროში ჩამოყალიბებული, როგორ შეიძლება რომ ამ პრობლემას მოვერიოთ, ან რა შეიძლება დამატებითი შეღავათი ქონდეთ სოფლის მოსახლეობას, რომ დროული უზრუნველყოფა მოხდეს მათი შეშის რესურსით.  

მეორე საკითხი –   მე მაინტერესებდა გაზიფიცირებასთან დაკავშირებით. აქაც ჩვენ ვიცით რომ ძალიან დიდი სამუშაოები ტარდება, თუმცა მინდა ვთქვა, რომ სხვადასხვა მიმართულებით ვხვდებით სხვადასხვა ციფრებს. ვიცი რომ ეს დამოკიდებულია იმ კომპანიების მენეჯმენტზე, რომლებიც ახორციელებენ გაზიფიკაციას, მაგრამ თავისთავად საზოგადოებაში იწვევს გარკვეულ კითხვებს, რაც უკავშირდება იმას, რომ ერთ სოფელში ცენტრალური მილსადენის შეყვანის შემდეგ სახლამდე მიყვანა ჯდება უფრო ძვირი, სხვაგან   უფრო ნაკლები. ეს ბუნებრივია იწვევს გულისწყრომას საზოგადოებაში.

ამასთან დაკავშირებით იქნებ გვითხრათ თქვენი პოზოცია, რა იწვევს ამას, მენეჯმენტზეა დამოკიდებული თუ რაიმე სხვა მიზეზია, და როგორ შეიძლება რომ ამასაც მოვუაროთ, რომ გარკვეულწილად სტანდარტი გვქონდეს ერთნაირი, მიუხედავად იმისა რომელ სოფელზე იქნება საუბარი.

ხეთაგური – გმადლობთ შეკითხვებისთვის. შევეცდები თანმიმდევრულად გავცე მათზე პასუხი.

დავიწყოთ ელექტროენერგიის საფასურით. ეს მინდა ცალკე გამოვყო, რომ აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში ყველას ჩვენზე მაღალი ტარიფი აქვს.   თუ არ ჩავთვლით ისეთ ქვეყნებს, როგორიც არის რუსეთი და აზერბაიჯანი. ისევ და ისევ გამომდინარე იქიდან, რომ მათ ეს რესურსი ულევი აქვთ, ან სუბსიდირებული, როგორც უკრაინას, რომელსაც მიუხედავად იმისა რომ არ გააჩნია არც საკუთარი ნავთობი, არც საკუთარი გაზი, დღემდე სუბსიდიას აკეთებს ბიუჯეტიდან.

რა თქმა უნდა ბევრი შეგვიძლია იმაზე ვილაპარაკთ, რომ შეიძლება თუ არა ტარიფის შემცირება. ჩვენი მიზანი არ არის ტარიფის შემცირება და არც არასდროს არ იქნება. ჩვენი მიზანია რომ გრძელვადიან პერიოდში ტარიფი აღარ გაიზარდოს, მიუხედავად ინფლაციური მომენტებისა რაც ყოველწლიურად, ყიველდღიურად არსებობს ნებისმიერი ქვეყნის ეკონომიკაში.

თქვენ გახსოვთ პერიოდი, როცა ელექტროენერგიის ფასი იყო 9 თეთრი და დენი იყო 3 საათის განმავლობაში. მერე ელექტროენერგიის ფასი გახდა 12 თეთრი და დენი იყო   8   საათის განმავლობაში, ეხლა ელექტროენერგიის ფასი არის იმდენი, რამდენიც ის უნდა იყოს. სწორედ ამიტომ არის 24 საათიანი მომარაგება, სწორედ ამიტომ   გამოთქვამენ სურვილს სხვადასხვა ქვეყნის ინვესტორები, რომ აქ ააშენონ, ჰიდროელექტროსადგურები.

ამოსავალი წერტილი არის ის, რომ ელექტროენერგიის ფასი იძლეოდეს სწორ სიგნალს, იმისთვის, რომ სექტორი განვითარდეს.   ჩვენ დღითი დღე ვზრდით მოხმარებას, ელექტროენერგიის მოხმარება 2010 წელთან შედარებთ 2011 წელს 9%–ით არის გაზრდილი. მიუხედავად ყველაფრისა. ისეთ დიდ განვითარებულ ქვეყნებს, როგორიც არის აშშ და ევროპის ნებისმიერი განვითარებული ქვეყანა, ელექტროენერგიის მოხმარების ზრდა წლიდან–წლამდე აქვს 1–დან 2 %–მდე. ამ პირობებში აუცილებელია სექტორის   განვითარება, რასაც მერ უზრუნველვყოფთ და არ აშენდა ახალი ჰიდროელექტროსადგურები.

თავისთავად დღეს მოქმედი ტარიფების შენარჩუნებაც საკმაოდ რთულია, მაგრამ ჩვენ ამას ვახორციელებთ,     და ეს გრძელვადიან პერიოდში მინიმუმ 10 წლით იქნება დაფიქსირებული.

2006 წლიდან ელექტროენერგიის ტარიფი არ შეცვლილა, და 2007 წლიდან არ შეცვლილა გაზის ტარიფი. ამ ტარიფების შეცვლას არც მიმავალში არავინ არ აპირებს. გამომდინარე იქიდან, რომ სატარიფო პოლიტიკა ძალიან სწორედ არის ნაწარმოები, და ტარიფები დღეს იძლევა იმის საშუალებას, რომ განვითარდეს ქვეყნის ეკონომიკა და ენერგეტიკა.

ჩვენი მიზანი ისევ და ისევ არის ტარიფის ტარიფის გრძელვადიან პერიოდში დაფიქსირება, ჩვენი მიზანია მომხმარებელმა შეძლოს ამ ტარიფის გადახდა, ჩვენი მიზანია შევქმნათ ახალი სამუშაო ადგილები და ამ დასაქმების ხარჯზე მომხმარებელმა უზრუნველყოს იმ საფასურის გადახდა და სწორედ ასე დავეხმაროთ მომხმარებელს და არა იმითი, რომ ხელოვნურად შევამციროთ ტარიფი. სადღეისოდ უმთავრესი მიღწევა არის ის, რომ ქვეყანაში ერთხელ და სამუდამოდ გადაიჭრა ენერგომომარაგების საკითხი აღარ დავბრუნდებით იმ დროს როცა ენერგოკრიზისი ჩვეულებრივი მოვლენა იყო და რომლის დროსაც ვერც ეკონომიკა და ვერც სოციალური სფერო ვერ განვითარდებოდა. ეს არის ფასებთან დაკავშირებული ზოგადიც და კონკრეტული პასუხი.

რაც შეეხება კითხვას ელექტროენერგიის ექსპორტიდან ბიუჯეტში შემოსავალთან დაკავშირებით, თავისთავად ეს არის გადასახადები: ძირითადად ახალი ჰიდროელექტროსადგურის მიერ ქონების გადასახადი,   ეს არის მოგების გადასახადი, რაც ამ ჰიდროელექტროსადგურიდან შემოვა ბიუჯეტში, ეს არის ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის გადასახადი, მათ შორის წყალზეც და შესაბამისად, თავისთავად კონკურენტუნარიანი ფასები იქნება და ისევე როგორც ნებისმიერ სხვა პროდუქტს.

ამასთან, ისევე როგორც და ნებისმიერი გონივრულად ორგანიზებული სხვა ბიზნესი, იგი წარმატებული იქნება, რაც იმის საშუალებას მოგვცემს, რომ მოხდეს ამ წარმატებული კომპანიის თუ კორპორაციის აქციები განთავსდეს პრესტიჟულ საერთაშორისო ბირჟებზე.

ასე მაგალითად, ჩვენ ვაპირებთ საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციის აქციების მინორიტარული პაკეტის განთავსებას ლონდონის ან/და ვარშავის ბირჟებზე. ჯერჯერობით მოლაპარაკებებს ვაწარმოებთ სხვადასხვა საკონსულტაციო კომპანიებთან, ამის შემდეგ მივიღებთ გადაწყვეტილებას და გაცნობებთ. თუმცა თუ ვილაპარაკებთ იმ კანონპროექტზე, რომლითაც განისაზღვრება გარკვეული პროცენტულობა ეროვნული კომპანიის სტატუსთან დაკავშირებით, ეს პირიქით, აბსოლუტურად სწორი ჩანაწერი იყო გამომდინარე იქიდან, რომ აქამდე ეწერა – სანამ სახელმწიფო ფლობს 75%–ზე მეტს, მანამდე კომპანია ინარჩუნებს ნავთობის ეროვნული კომპანიის სტატუსს – „სანამ“ – ანუ მას შემდეგ, რაც 75%–ზე ნაკლები აქციათა პაკეტი ექნებოდა სახელმწიფოს, კომპანია ავტომატურად დაკარგავდა ნავთობის ეროვნული კომპანიის სტატუსს. აქედან გამომდინარე არის, რომ ეს ზღვარი გადაიხედა და ისევ წერია, ისევ დარჩა ძველი ფორმულირება, რომ – სანამ სახელმწიფო ფლობს 51%–ზე მეტს, ანუ შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ განხორციელდა უფრო მეტის პრივატიზაცია, ნავთობის და გაზის კორპორაცია დაკარგავს ნავთობის ეროვნული კომპანიის სტატუსს და შესაბამისად ის უკვე სხელმწიფოს სახელით ვეღარ გამოვა სხვადასხვა სახის გარიგებებში, მათ შორის სატრანზიტო პროექტებში – როგორიც არის ბაქო–თბილისი–ჯეჰანი და ა.შ.

რაც შეეხება ურთიერთობებს სახელმწიფო და კერძო კომპანიებთან და მოსაზრებებს, რომ შეუძლებელია ეკონომიკაში იყო მეგობარი, თუ   პოლიტიკაში მტერი ხარ, და რომ შეიძლება   თურქეთი, ან რუსეთი გახდეს დომინანტი ჩვენს ენერგეტიკაში მინდა გითხრათ – ვერც ერთი კომპანია და ვერც ერთი ქვეყანა ვერ გახდება, გამომდინარე იქიდან, რომ საქართველოს პარლამენტს უკვე აქვს დამტკიცებული ქვეყნის ენერგეტიკული პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებები, სადაც კონკრეტულად ციფრებში არის გაწერილი ენერგიის გამომშავების, გაყიდვისა თუ მოხმარების პირობები, რათა რომელიმე კომპანია არ გახდეს სრული მონოპოლისტი. ჩვენ ამის საკმაოდ კონკრეტული პრეცენდენტები გვაქვს.

ავიღოთ „ყაზტრანსგაზ–თბილისის“ მაგალითი: დაირღვა თუ არა ლიცენზიის პირობა, მაშინვე, მარეგულირებელი კომისიის და სასამართლოს გადაწყვეტილებით, კომპანიაში შევიდა სემეკის მიერ დანიშნული დროებითი ადმინისტრაცია.

ამ ლოგიკით ჩვენ საქართველოში არ უნდა გვქონდეს საერთოდ კომერციული ბანკები. მაგრამ ჩვენ უარი ვთქვით საერთოდ სახელმწიფო ბანკზე და საქართველოში არის კომერციული ბანკები.

დაახლოებით ანალოგიური სისტემა და ანალოგიური მოდელი გვაქვს ენერგეტიკაშიც.

ანუ არის ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისია, რომელიც პრაქტიკულად ზედამხედველია ლიცენზიების პირობების დაცვაზე და იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე კომპანია დაარღვევს ლიცენზიის რომელიმე პირობას (ლიცენზიის პირობა არის მომხმარებლის უწყვეტი ელექტრომომარაგება ან გაზმომარაგება, სამართლიანობის დაცვა, საფასურის გადახდა და ა.შ. ძალიან ბევრი პირობები) შესაძლებელია იქნეს საკმაოდ მარტივი გადაწყვეტილება მიღებული. საქართველოს კანონმდებლობა მარეგულირებელ კომისიას აძლევს იმის საშუალებას, რომ    მიუხედავად მისი საკუთრების ფორმისა, მიუხედავად მისი მესაკუთრისა, შეიყვანოს დროებითი ადმინისტრაცია, რომელიც განახორციელებს კომპანიის მენეჯმენტს მანამ, სანამ არ იქნება ლიცენზიის თითოეული პირობა დაცული.

თუკი ეს განხორციელდა ყაზახური სახელმწიფო კომპანიის მიმართ, რატომ არ შეიძლება ეს განხორციელდეს რუსეთის სახელმწიფო კომპანიის მიმართ, რა თქმა უნდა შეიძლება და მარეგულირებელმა კომისიამ არა მგონია განასხვავოს რომელი სახელმწიფოს მფლობელობაში არსებული კომპანიაა და რომელი კერძო. ისევ და ისევ ამოსავალი წერტილი იქნება კონკრეტული ლიცენზიის პირობის დარღვევა.  

ამავდროულად მინდა შეგახსენოთ, რომ სწორედ ეს მაგალითი რომ იყო, შეიძლება ამანაც ხელი შეუწყო იმას, რომ რუსეთ–საქართველოს ომის დროს 2008 წლის აგვისტოში თბილისში არცერთი გათიშვა არ ყოფილა. და პირიქით თბოელექტროსადგური და ისევ და ისევ მტკვარი–ენერგეტიკა, რომელიც იმყოფებოდა და დღესაც იმყოფება სახელმწიფო კომპანია   „ინტერრაო“–ს საკუთრებაში, იქნა გაშვებული მას შემდეგ, რაც აღმოსავლეთ–დასავლეთის დამაკავშირებელი ენერგოხაზი იქნა აფეთქებული. ამ კომპანიებმა იმ მომენტში შეასრულეს   ლიცენზიით გათვალისწინებული ყველა   ვალდებულება.

რომ არ შეესრულებინათ საკმაოდ მარტივად, კომისია მოიწვევდა რიგგარეშე სხდომას, მიიღებდა გადაწყვეტილებას, შევიდოდა დროებითი ადმინისტრატორი, რომელიც აღასრულებდა ამას.

აქედან გამომდინარე, საშიშროებას, რომ რომელიმე ქვეყანა გახდეს დომინანტი ჩვენს ენერგეტიკაში თავიდან ბოლომდე გამოვრიცხავ და ამას გამოვრიცხავ არა მე, არამედ საქართველოს კანონმდებლობა. ვიმეორებ – ამ კანონმდებლობით ჩვენი მომხმარებელი დაცულია და დაცული იქნება მომავალშიც.

ხის         მასალასთან მიმართებაში ბატონი ლევანის შეკითხვასთან დაკავშირებით ვითყვი, რომ მართლაც   იყო შეზღუდვა 5 კუბური მეტრის ოდენობით,   ისევე როგორც შეშაზე, მასალაზეც იყო შეზღუდვა. დღეს დღეობით ეს შეზღუდვა   მოსხნილია. ერთადერთი არსებობს, რომ მოსახლეობას არა აქვს სოციალურად მოჭრილი მასალის გადაყიდვის უფლება, თორემ საკუთარი საჭიროებისთვის,   თუ უნდა სახლი აიშენოს, და 300 კუბი გამოიტანოს ტყიდან.

მეტსაც გეტყვით, თუ ადრე გადასახადი იყო 45 ლარი, ჩვენ დავწიეთ ეს გადასახადი – მაგალითად ფიჭვისთვის – საკუთარი საჭიროებისთვის 28 ლარამდე, და სწორედ ეს განსხვავებაა, რომ თუ საკუთარი საჭიროებისთვის გჭირდება იხდი ნაკლებს, გამოგაქვს იმდენი რამდენიც თუნდაც ახალი სახლის აშენებას დაჭირდება.

ოღონდ, თუ გინდა კომერციაში მონაწილეობა, უნდა დარეგისტრირდე სამეწარმეო ერთეულად, შესაბამისად აიღოს სათანადო ნებართვა გადაიხადოს უკვე ძველი 45 ლარი და დაიწყოს ბიზნესი. მოსახლეობას ეს პრობლემა თავიდან ბოლომდე აქვს მოხსნილი.

ამასთან, არ მინდოდა   მეთქვა მაგრამ ბატონო ლევან – ჩინეთს ნუ შევედრებით. თუნდაც იმიტომ, რომ საკმაოდ სხვადასხვა მდგომარეობაში ვართ ჩვენ და ჩინეთი.

ქვეყანაში მიმდინარეობს მასშტაბური გაზიფიცირება – გეგმით წელიწადში 80 ათასი აბონენტის მიერთება ხდება და ამას ახორციელებენ კერძო კომპანიები – „სოკარი“, „სოკარ–ჯორჯია“, „იტერა–საქართველო“ და ა.შ. ვერ ვიტყვი, რომ მათ არ ჰქონდეთ გარკვეული დარღვევები. ჩვენ სწორედ იმისთვის ვართ, რომ ესენი მივუთითოთ ერთმანეთს და ეს დარღვევები ერთიანი ძალისხმევით აღმოვფხვრათ. ქვიშხეთთან დაკავშირებულ კონკრეტულ შემთხვევას კი განვიხილავთ და პირადად მოვახსენებ ბატონ ლევანს.

რაც შეეხება რომ ელექტროენერგიის ფასის დასუფთვების ღირებულებასთან მიბმას იგი მოხდა მხოლოდ იმისათვის, რომ მოსახლეობისაგან დასუფთვების მოსაკრებლის ამოღება გაადვილებულიყო ისევე როგორც ელექტროენერგიის გადასახადისა. რატომ მოწესრიგდა ბატონო ლევან ენერგეტიკაში პრობლემები, ახალი ველოსიპედი არ გამოგვიგონებია, უბრალოდ დამყარდა დისციპლინა და შესაბამისად ფასი არის იმდენი, რამდენიც ელექტროენერგია ღირს. ამ დისციპლინის და სწორი ფასის პირობებში ენერგეტიკა ვითარდება, არის უწყვეტი ელექტრომომარაგება და გავხდით ექსპორტიორები.

ასევე იქნება დასუფთვებასთან მიმართებაში და სხვა სექტორშიც. თუ იქნება გადახდის დისციპლინა და ამ პროდუქტის ფასი იქნება იმდენი, რამდენიც მისი რეალური ღირებულებაა   დარგიც განვითარდება და შესაბამისად მომსახურებაც გაუმჯობესდება.

გამრიცხველიანების დაჩქარებასთან დაკავშირებულ შეკითხვაზე გიპასუხებთ, რომ ამ სამუშაოებისათვის განსაზღვრული 10 წელი შევამცირეთ 3 წელზე და მეტის გაკეთება არარეალური იქნება. შესაბამისად გასულ წელს განხორციელდა 128 ათასი აბონენტის გამრიცხველიანება „ენერგო–პროს“ ქსელში და 20 ათასი კახეთის ენერგოდისტრიბუციაში, თუმცა წელს კახეთის ენერგოდისტრიბუციას შეექმნა პრობლემები, იმიტომ კი არა რომ მენეჯმენტი არ ვარგოდა მიზეზი ისაა, რომ კომპანია საკმაოდ პატარაა და შესაბამისად ის ვერ იხდის იმ ფიქსირებულ გადასახადებს. მდგომარეობა რომ გამოასწოროს კომპანიას მაღალი ტარიფი უნდა ქონდეს. მაღალი ტარიფი კი ვერ ექნება იქიდან გამომდინარე, რომ კახეთშიც ისეთივე მოსახლეობა ცხოვრობს, როგორც სხვა რეგიონებში.   აქედან გამომდინარე კომპანიას შეექმნა პრობლემები და ეხლა იმყოფება გაკოტრებაში და ასეთ პირობებში მყოფი კომპანიის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებაზე ლაპარაკიც ზედმეტია. იმედია კომპანია უახლოეს მომავალში გამოვა კრიზისიდან და გააგრძელებს   გამრიცხველიანებას, ისე, რომ გეგმა არ იყოს დარღვეული.

რაც შეეხება დანარჩენს, 2013 წლის ბოლოს პირდაპირ გიპასუხებთ რომ გამრიცხველიანება დასრულდა.

გადაწყვიტეს:

საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის ინფორმაცია მიღებული იქნას ცნობად.