თავი I
საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მაჩვენებლები
თავი II
სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები
თავი III
საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები, არაფინასური აქტივები და მათი ფუნქციონალური კლასიფიკაცია
თავი IV
საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო, ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილება
თავი V
სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები
თავი VI
საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები
თავი VII
ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები
თავი VIII
თავი IX
-------------------------------------------------------------------------------------
ძირითადი ეკონომიკური და ფინანსური ინდიკატორები
ინფორმაცია 2014 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული კაპიტალური პროექტების შესახებ
ბიუჯეტით განსაზღვრული პროგრამების მოსალოდნელი შედეგები და ინდიკატორები
ინფორმაცია 2014 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების და ღონისძიებების ფარგლებში ეკონომიკური კლასიფიკაციის "სხვა ხარჯების" მუხლიდან განსახორციელებელი ღონისძიებების შესახებ
საქართველოს მთავრობის მოხსენება 2013 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ
საქართველოს მთავრობა
ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2014-2017 წლებისათვის (გადამუშავებული ვარიანტი)
მიმაგრებული დოკუმენტები
დამოუკიდებელ ეროვნულ მარეგულირებელ ორგანოსთან, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიასთან არსებული მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის შესარჩევი საკონკურსო კომისიის 2013 წლის პირველი აგვისტოს სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად, გამოცხადდება ხელახალი კონკურსი.
დამოუკიდებელ ეროვნულ მარეგულირებელ ორგანოსთან, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიასთან არსებული მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის შესარჩევი საკონკურსო კომისიის 2013 წლის 2 აგვისტოს სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად გამოცხადდება ხელახალი კონკურსი.
ამერიკის შეერთებული შტატების ყოფილ სახელმწიფო მდივანთან, ქალბატონ კონდოლიზა რაისთან, ჩემი და თინათინ ხიდაშელის შეხვედრის დროს (რომელსაც აგრეთვე ესწრებოდა საქართველოს ელჩი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ბატონი არჩილ გეგეშიძე) არ განხილულა ის საკითხი, რომ ქალბატონი რაისი საქართველოს მთავრობის მრჩეველი გახდებოდა. აღნიშნული ინფორმაცია პირველად გაზეთ „იზვესტიით“ გავრცელდა, თუმცა არანაირი ოფიციალური წყარო არ ყოფილა მითითებული. ეს ინფორმაცია არა მხოლოდ არ შეესაბამება სიმართლეს, არამედ შეხვედრისას განხილული თემების დამახინჯებული ინტერპრეტაციაა აღნიშნული გამოცემის მხრიდან. სტენფორდის უნივერსიტეტში შეხვედრისას ვისაუბრეთ ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებზე, როგორებიცაა: საქართველო რეგიონულ კონტექსტში, რუსეთთან ურთიერთობა, ჩვენი ქვეყნის დემოკრატიული განვითარების პერსპექტივები და სხვა. ქალბატონმა რაისმა დაადასტურა, რომ ის და მთლიანად ამერიკის შეერთებული შტატები იყვნენ და რჩებიან საქართველოს მეგობრებად და აქტიურ მხარდამჭერებად. შეხვედრამ თბილ და მეგობრულ გარემოში ჩაიარა. აღსანიშნავია, რომ პრემიერ-მინისტრმა ბიძინა ივანიშვილმა უკვე გააკეთა კომენტარი ამ ინფორმაციაზე და უარყო გავრცელებული ხმები, თითქოს ქალბატონი რაისი მის მრჩევლად ინიშნება. იმედს ვიტოვებ, რომ ამგვარი გადაუმოწმებელი ინფორმაცია აღარ გავრცელდება ქართულ თუ უცხოურ მედიასივრცეში.
Special Statement of Mr. Tedo Japaridze - Chairman of the Foreign Relations Committee of the Parliament of Georgia
“During our official visit in United States, MP Tinatin Khidasheli and I, along with Archil Gegeshidze, the Georgian Ambassador to United States of America, held a meeting with Doctor Condoleezza Rice, the former US Secretary of State. Neither prior nor after this meeting did the two parties explore the possibility of Ms. Rice becoming an adviser to the Georgian Government.
This information first was published in the Russian “Izvestia” newspaper without any references to the official source. I hereby unequivocally state that this information conveyed by the Izvestia misrepresents the agenda of the meeting. On the meeting at Stanford University, we talked about important issues, such as Georgia in a regional context, relations with Russia, future prospective of democratic development of our country and other issues of bilateral interest. Ms. Rice reaffirmed that both she, personally, and to her understanding, the US policy community as a whole, are committed to their strategic and amiable relationship with Georgia.
The meeting was conducted in a warm and friendly atmosphere.
It should be noted, that Georgian PM, Bidzina Ivanishvili, also commented on that information stating [that]: "It would have been my pleasure if such a politician like Condoleezza Rice would take up the position of an adviser of the Georgian Government; I would have welcome this and would have extended my gratitude. But, as I just learned, this is an errant interpretation and Tedo Japaridze has commented on this.”
I remain hopeful that hereinafter, such unchecked information will not be disseminated in Georgian or foreign press.” – Chairman Japaridze emphasized.
- საქართველოს პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტი აცხადებს ღია კონკურსს საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მერეგულირებელ ეროვნულ კომისიასთან არსებულ მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის ვაკანტურ თანამდებობაზე
- საქართველოს პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტი აცხადებს ღია კონკურსს საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიასთან არსებულ მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის ვაკანტურ თანამდებობაზე
საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე გმობს 27 მაისს რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებული ცხინვალის რეგიონის სოფელ დიცსა და დვანში საოკუპაციო ხაზის გადმოწევისა და ამ ხაზის გასწვრივ მავთულხლართების გავლების ფაქტს.
მომხდარის გამო სრული პასუხისმგებლობა ეკისრება ოკუპანტ სახელმწიფოს - რუსეთის ფედერაციას, რომელიც კვლავ აგრძელებს საერთაშორისო სამართლებრვი ნორმების დარღვევით საქართველოს ტერიტორიის სამხედრო ოკუპაციას. მომხდარი კიდევ ერთხელ მიუთითებს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებულ უკანონობაზე, რამაც სერიოზული საფრთხე შეიძლება შეუქმნას რეგიონულ სტაბილურობას.
კომიტეტის თავმჯდომარე მიიჩნევს, რომ ჟენევის თუ სხვა (აბაშიძე – კარასინი) ფორმატში მიმდინარე საქართველო – რუსეთის მოლაპარაკებების ფონზე ამგვარი პროვოკაციები საფრთხის შემცველია სამშვიდობო პროცესის სტაბილურად წარმართვისათვის.
ზემოთთქმულიდან გამომდინარე, საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე:
1. მოუწოდებს საერთაშორისო თანამეგობრობას დაუთმოს განსაკუთრებული ყურადღება და მოახდინოს რეაგირება რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე გამეფებულ უკანონობაზე, რაც პირდაპირ საფრთხეს უქმნის ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ სამოქალაქო მოსახლეობას და წარმოადგენს ოკუპაციის დროს მოქმედი საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ნორმების უხეშ დარღვევას;
2. მოუწოდებს ოკუპანტ ძალას – რუსეთის ფედერაციას შეასრულოს 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება და უარი თქვას საქართველოს ტერიტორიის სამხედრო ოკუპაციაზე;
3. მოუწოდებს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს და ყველა შესაბამის უწყებას საქართველოს პარლამენტთან შეთანხმებით, გაააქტიუროს მუშაობა საზღვარგარეთ საქართველოს წარმომადგენლობების მეშვეობით მომხდარ ფაქტზე საერთაშორისო თანამეგობრობის ინფორმირებულობის მიზნით.
საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე თედო ჯაფარიძე
ტალინი, ესტონეთი
28 მაისი, 2013
საქართველოს ორგანულ კანონში "საქართველოს საარჩევნო კოდექსი" შესატანი ცვლილებების მომზადების ეტაპზე, დებულებების შეჯერების გზით, საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესების უზრუნველმყოფი კანონპროექტების მოსამზადებლად, საქართველოს პარლამენტში შეიქმნა
საარჩევნო საკითხებზე მომუშავე ინტერფრაქციული ჯგუფი
სტრასბურგი, 2013 წ. 11 მარტი
დასკვნა # 701 / 2012 CDL-AD(2013)007
Or. Engl.VENICE COMMISSION: OPINION ON THE DRAFT AMENDMENTS TO THE ORGANIC LAW ON COURTS OF GENERAL JURISDICTION (11 March 2013) OF GEORGIA
ევროპული კომისია სამართლის მეშვეობით დემოკრატიის დასაცავად
(ვენეციის კომისია)
დასკვნა
ზოგადი იურისდიქციის სასამართლოების შესახებ ორგანულ კანონში შესატანი ცვლილებების პროექტის თაობაზე
მიღებულია ვენეციის კომისიის მიერ
94-ე პლენარულ სესიაზე
(ვენეცია, 2013 წ. 8-9 მარტი)
ბ-ნი ნიკოლა ესანუს (წევრი, მოლდავეთი)
ბ-ნი ჯეიმს ჰამილტონის (შემცვლელი წევრი, ირლანდია)
ბ-ნი იორგენ სტინ სორენსენის (წევრი, დანია)
კომენტარების საფუძველზე
I. შესავალი
1. 2012 წლის 3 დეკემბრის წერილით ევროპის საბჭოში საქართველოს მუდმივმა წარმომადგენელმა ითხოვა ვენეციის კომისიის დასკვნა ზოგადი იურისდიქციის სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილებების თაობაზე (CDL-REF(2013)045).
2. ვენეციის კომისიამ შემდეგი მომხსენებლები მოიწვია კანონპროექტთან დაკავშირებული დასკვნების გასაკეთებლად: ბ-ნი ნიკოლა ესანუ, ბ-ნი ჯეიმს ჰამილტონი და ბ-ნი ოირგენ სტინ სორენსენი.
3. 2013 წლის 6-7 თებერვალს ბ-ნი ესანუ და ბ-ნი ჰამილტონი, ქ-ნ დე ბრუტელესთან (სამდივნოდან) ერთად ეწვივნენ თბილისს და შეხვედრები ჰქონდათ უზენაესი სასამართლოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვიცე-პრეზიდენტთან, იუსტიციის მინისტრთან და იუსტიციის მინისტრის მოადგილესთან, მოსამართლეთა ასოციაციის პრეზიდენტთან და წევრებთან, სახალხო დამცველის ოფისის წარმომადგენლებთან, პარლამენტის წევრებთან და რიგ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან.
4. დასკვნა ითვალისწინებს მთავრობის, არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას და თბილისში ვიზიტის შედეგებს. ვენეციის კომისია მადლობას უხდის საქართველოს ხელისუფლებას და სხვა დაინტერესებულ მხარეებს ვიზიტის დროს შესანიშნავი თანამშრომლობისთვის.
5. დაბოლოს, ისევე როგორც ვენეციის კომისიის ნებისმიერ სხვა დასკვნაში, მასში შეიძლება იყოს შეცდომები ან გაუგებრობები თარგმნასთან დაკავშირებული სირთულეების გამო.
6. წინამდებარე დასკვნა განხილულ იქნა სასამრთლო ხელისუფლების ქვე-კომისიის სხდომაზე 2013 წ. 7 მარტს და შემდგომ მიღებულ იქნა კომისიის მიერ 94-ე პლენარულ სესიაზე (ვენეცია, 2013 წლის 8-9 მარტი).
II. სასამართლო პროცესების გაშუქება მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების მიერ
7. საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოსარსებული კანონით, სასამართლო მოსმენების ფოტო- ფირზე, ვიდეო ჩაწერა და მაუწყებლობა დაუშვებელია, გარდა შემთხვევებისა, როდესაც ამას აკეთებს სასამართლო ან სასამართლოს მიერ უფლებამოსილი პირი (შეად. არსებული რეგულაციის მუხლი 12).
8. ვიზიტის დროს რამდენიმე თანამოსაუბრემ უთხრა დელეგაციას, რომ მიუხედავად დებულებებისა, რომლებიც იძლევა სასამართლო მოსმენების ჩაწერის უფლებას, ეს თითქმის არასდროს ხდება, ყოველ შემთხვევაში, არა ისე, როგორც ეს მოთხოვნილი იყო (მაგ. იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც ჩაწერა ნებადართულია, შეიძლებოდა მომხდარიყო ისე, რომ გადამწყვეტ მომენტებში გამოერთოთ მიკროფონები). ამ მიზეზით მთავრობას სურდა მედიის მიერ სასამართლო პროცესების გაშუქების რეგულაციების შესწორება.
9. ვიზიტისას ასევე აღინიშნა, რომ შესწორებები (მათი ნაწილი) უკვე მიღებულია და შესულია სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში.
ა. აუდიო და/ან ვიდეო ჩაწერის პრინციპი სასამართლო პროცესზე
10. ეჭვგარეშეა, რომ სასამართლო მოსმენების აუდიო ჩანაწერების ქონას ბევრი დადებითი მხარე აქვს, განსაკუთრებით იმის შესახებ დავის გადასაწყვეტად, თუ რა გახდა ცნობილი სასამართლოში და პროცესის გამჭვირვალობის თვალსაზრისით. ამას აგრეთვე შეუძლია უზრუნველყოს მართლმსაჯულების ფუნქციონირებაზე საზოგადოების დაკვირვებას.
11. სასამართლო მოსმენების ვიდეო ჩაწერა შერიძლება ემსახურებოდეს იგივე მიზანს, თუმცა იმავდროულად მეტად სავარაუდოა, რომ ვიდეოკამერების არსებობა სირთულეებს შექმნის: სასამართლო ოთახში მონაწილეთა ქცევა შეიძლება შეიცვალოს მაუწყებლობის გამო; მოპასუხეები და მათი ადვოკატები შეიძლება უფრო დაინტერესებულნი იყვნენ საზოგადოებრივი აზრის სასამართლოს წინაშე აპელაციით ვიდრე იმ სასამართლოს წინაშე, რომელსაც წარმოებაში აქვს მათი საქმე; დანაშაულის დაზარალებულები და მოწმეები, რომ არაფერი ვთქვათ მხარეებზე, შეიძლება დააფრთხოს კამერების იქ ყოფნამ; ვიდეო ჩაწერისას ბევრად უფრო რთულია პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უზრუნველყოფა, ვიდრე აუდიოჩაწერისას. გარდა ამისა, შეიძლება აღმოჩნდეს, რომ სისხლის სამართალწარმოება უფრო ძნელია: მაგალითად, სისხლის სამართალწარმოების პირდაპირ ეთერში ჩაწერა საშუალებას მისცემს მოწმეებს, რომ გაიოგონ სხვა მოწმეების ჩვენებები, რაც ხშირად წარმოშობს კონფლიქტს როგორც ბრალდების მხარის, ასევე მოპასუხის ინტერესებთან.
12. ევროპის საბჭოს ფარგლებში სასამართლო პროცესების მედიის მიერ გაშუქების სტანდარტები არ არის ძალიან დეტალური.
13. მინისტრთა კომიტეტის რეკომენდაცია Rec(2003)13 წევრ სახელმწიფოებს სასხლის სამართალწარმოებასთან მიმართებაში მედია-საშუალებებით ინფორმაციის გადაცემის შესახებ (მიღებულია მინისტრთა კომიტეტის მიერ 2003 წლის 10 ივლისს მინისტრთა მოადგილეების 848-ე სხდომაზე) აყალიბებს ზოგად პრინციპებს და ხაზს უსვამს პრეამბულაში, რომ „შესაძლო კონფლიქტში მყოფი ინტერესები, რომლებსაც იცავს კონვენციის მე-6, მე-8 და მე-10 მუხლები და ამ უფლებების დაბალანსების აუცილებლობა ყოველი ცალკეული საქმის ფაქტების გათვალისწინებით, ადამიანთა უფლებების ევროპული სასამართლოს სათანადო ზედამხედველობით უზრუნველყოფს ამ კონვენციით აღებული ვალდებულებების შესრულებას“.
14. ადამიანთა უფლებების ევროპული სასამართლო რამდენჯერმე შეხვდა პირდაპირ ეთერში გადაცემის პრობლემას. P4 Radio Hele Norge ASA-ს (განაცხადი № 76682/01, 2003 წ. 6 მარტის გადაწყვეტილება) დასაშვებობის გადაწყვეტილებაში სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელმომწერი მხარეები უფრო ფართო დისკრეციული უფლებამოსილებებით უნდა სარგებლობდნენ პრესის მიერ სასამართლო მოსმენების პირდაპირ ეთერში გადაცემის თავისუფლებასთან მიმართებაში.
15. უფრო განვითარებულია და არ უნდა დაგვავიწყდეს პრეცედენტული სამართალი პირადი და ოჯახური ცხოვრების უფლებასა და პიროვნების უფლებაზე საკუთარ იმიჯთან მიმართებაში .
ბ. აუდიო/ ვიდეო ჩაწერების ჩარჩოები შესწორებებში
16. შესწორებები წმნის ვალდებულებას სასამართლოების მიმართ, რომ აწარმოონ პროცესების აუდიო- ვიდეო- ჩაწერა და უფლებას აძლევს მაუწყებლებს და სხვა პირებს, რომ გადაიღონ ფოტოები, აწარმოონ ფირზე, ვიდეო და აუდიო ჩაწერა და მაუწყებლობა სასამართლო პროცესისა და წარმოადგენენ ამ ქმედებათა რეგულირების მცდელობას.
• აუდიო/ ვიდეო ჩანაწერების გაკეთების ვალდებულება თუ უფლება
17. სასამართლოს ვალდებულება: შესწორებების პროექტი, უპირველეს ყოვლისა, ქმნის ვალდებულებას სასამართლოების მიმართ, რომ აწარმოონ პროცესების აუდიო- ვიდეო- ჩაწერა (კანონის ახალი მუხლი 13.1). თუმცა არ არის ნათელი, ნიშნავს თუ არა ეს მუხლი იმას, რომ სასამართლოებმა უნდა აწარმოონ როგორც აუდიო, ასევე ვიდეო ჩაწერა თუ სასამართლოს აქვს არჩევანი ამ ორს შორის, და ასეთ შემთხვევაში, რის საფუძველზე უნდა მოხდეს არჩევანის გაკეთება.
18. უფლება საზოგადოებისთვის და კერძო მაუწყებლებისთვის: საზოგადოებრივ მაუწყებელს უფლება აქვს გადაიღოს ფოტოები, აწარმოოს ფირზე, ვიდეო და აუდიო ჩაწერა და მაუწყებლობა სასამართლო პროცესისა, თუ სასამართლომ არ გასცა სხდომის სრული ან ნაწილობრივი დახურვის ბრძანება. თუ საზოგადოებრივი მაუწყებელი არ იყენებს ამ კანონით მინიჭებულ უფლებას, იგი შეიძლება გამოიყენოს სხვა მაუწყებელმა მოსამართლისთვის წერილობითი განცხადების წარდგენის შემდეგ. თუ ამ ლიცენზიისთვის მიმართავს ერთზე მეტი სხვა მაუწყებელი, მოსამართლემ კენჭისყრით უნდა შეარჩიოს ერთერთი მათგანი (კანონის ახალი მუხლები 13.2 და 3).
19. მასმედიის სხვა წარმომადგენლების უფლება: გარდა ამისა, სასამართლოს თანხმობით, მასმედიის სხვა წარმომადგენლებსაც აქვთ უფლება გადაიღონ ფოტოები და აწარმოონ ჩაწერა და მაუწყებლობა დასაბუთებული მოთხოვნის საფუძველზე, თუმცა მოსამართლე უფლებამოსილია შეზღუდოს მისი გამოყენება დასაბითებული გადაწყვეტილებით (შესწორებების მუხლი 13.4).
20. მხარეთა და „სხვა პირების“ უფლებები: მხარეებს და „სხვა პირებს“ უფლება აქვთ აწარმოონ აუდიო და ვიდეო ჩაწერა სასამართლოს თანხმობით (შესწორებების მუხლი 13.4).
21. შესწორებები ითვალისწინებს, რომ მხარეებს და / ან „სხვა პირებს“ შეუძლიათ სთხოვონ სასამართლოს აუდიო ან ვიდეო ჩაწერის უფლება „დასაბუთებული თხოვნის საფუძველზე“ და რომ სასამართლოს შეუძლია უარი უთხრას ამ უფლებაზე „დასაბუთებული გადაწყვეტილებით“. კანონში არაა მითითებული თუ ვინ არიან ეს „სხვა პირები“ და რის საფუძველზე შეიძლება უფლების თხოვნა. შემდგომ, კანონი არ მიუთითებს თუ რის საფუძველზე შეუძლია სასამართლოს ამ შესაძლებლობაზე უარის თქმა ან მისი შეზღუდვა: მაგ. რა ფარგლებში უნდა მოხდეს კონსულტაციის გავლა სასამართლო პროცესის მონაწილე მხარეებთან, ან რა ფარგლებში შეუძლიათ მათ ეჭვის ქვეშ დააყენონ სასამართლოს სესიის მაუწყებლობის ეს უფლება.
22. საქართველოს კონტექსტში ქებას იმსახურებს სასამართლო პროცესებისთვის ამდენად დიდი გამჭვრივალობის მინიჭება, რაც ხსნის იმას, თუ რატომ ეძლევათ პროცესის აუდიო და ვიდეო ჩაწერის შესაძლებლობა ოფიციალური ჩანაწერების დამატებით, რომლებიც, პრინციპში ხელმისაწვდომია მოთხოვნით. თუმცა, დაზარალებულებზე, მოწმეებზე, მხარეებზე, სისხლის სამართალწარმოების მხარეებზე, ნაფიც მსაჯულებზე ან მოსამართლეებზე არასათანადო ზემოქმედების თავიდან ასაცილებლად (მინისტრთა კომიტეტის Rec(2003)13) ეს შესაძლებლობა არ უნდა იყოს შეზღუდული (იხ. ქვემოთ). გამჭვირვალობის დამატებითი გარანტია შეიძლება იყოს იმის გათვალისწინება, რომ როდესაც სასამართლო უარს ამბობს უფლების მიცემაზე, მიზეზები საჯაროდ უნდა იყოს ცნობილი.
23. „ნებისმიერი პირის“ უფლება: შემდგომ, მუხლი 13.5 აბსოლუტურ უფლებას აძლევს სასამართლოში მყოფ ნებისმიერ პირს, რომ „ადგილიდან“ აწარმოოს პროცესის აუდიო-ჩაწერა. იმის ინტერესი, რომ ნებისმიერ პირს ჰქონდეს მოსმენის ჩაწერის უფლება, კითხვის ნიშნის ქვეშაა, განსაკუთრებით, მსუბუქი ჩარჩოების პირობებში, რაც გათვალისწინებულ უნდა იქნას ამ უფლების გამოყენებისთვის (იხ. ქვემოთ). ასეა თუ ისე, ეს დებულება უსარგებლოს ხდის წინა დებულებას, რომელიც ამბობს რომ „სხვა პირების“ უფლება აუდიოჩაწერაზე ექვემდებარება სასამართლოსგან უფლების მიღებას. გარდა ამისა, მიუხედავად იმისა, რომ პრაქტიკაში შესაძლოა ძნელი აღმოჩნდეს ადამიანისთვის პროცესის ჩაწერაში ხელის შეშლა, საკითხავია თუ რამდენად გონივრულია კანონისთვის ამის წახალისება. ასეა თუ ისე, „ადგილიდან ჩაწერის“ - ანუ სასამართლოს დარბაზში ნებისმიერი ადგილიდან ჩაწერის - შესაძლებლობა წამოჭრის კონფიდენციალური საუბრების ჩაწერის აღკვეთის საკითხს, რომლებიც შეიძლება შედგეს, მაგალითად, მოწმეებსა და მხარეთა წარმომადგენლებს შორის. უფრო უპრიანი იქნებოდა იმის გათვალისწინება, რომ ყველა ჩამწერი მოწყობილობა მოთავსდეს ერთ, სპეციალურად გამოყოფილ ადგილზე სასამართლოს დარბაზში.
• მაუწყებლობის უფლებით სარგებლობის პირობები
24. ვიდეო ჩაწერის უფლებით სარგებლობის პირობების რეგულირება ძალიან შეზღუდულია.
25. შესწორებები ითვალისწინებს რომ:
- სასამართლოს შეიძლება გასცეს ბრძანება სხდომის სრული ან ნაწილობრივი დახურვის შესახებ (მუხლი 13.1);
- თუ სასამართლოს სხდომაში მოანწილეობენ ნაფიცი მსაჯულები, ფოტოგრაფირება ან ჩაწერა უნდა განხორციელდეს ნაფიც მსაჯულთა სახეების ასახვის გარეშე, მათი პიროვნების, გარეგნობის ან სხვა პირადი მონაცემის გამხელის გარეშე (მუხლი 13.6);
- ფოტოგრაფირება, ჩაწერა და გადაცემა უნდა განხორციელდეს სავარძლიდან ან სასამართლოს მიერ წინასწარ გამოყოფილი ადგილიდან (მუხლი 13.1) .5;
- მოსამართლეს შეუძლია მიიღოს „სისხლის სამართლის და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსებით დადგენილი ზომები“, თუ ეს ქმედებები ხელს უშლის „მართლმსაჯულების განხორციელების ნორმალურ პროცედურას“.
26. მოსამართლის უფლებამოსილება შემოიფარგლება სხდომის სრული ან ნაწილობრივი დახურვის შესახებ ბრძანების გაცემით. და მართლაც სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში დეტალურადაა აღწერილი თუ რა საფუძველზე შეიძლება სასამართლო სხდომის სრული ან ნაწილობრივი დახურვა საზოგადოებისთვის. თუმცა არც ეს დებულება და არც შესწორებები არ არეგულირებს იმ პირობებს რომლებიც სასამართლოს შეუძლია დააწესოს საზოგადოებისთვის ღია სასამართლო სხდომის აუდიო ან ვიდეო ჩაწერისთვის. მაგალითად, შეიძლება იყოს შემთხვევები, როდესაც უფრო შესაფერისი იქნება პროცესის მაუწყებლობის გადადება, ვიდრე სრული აკრძალვა. ასეთი სიტუაცია შეიძლება წარმოიშვას, მაგალითად, სადაც კამათს იწვევს წინასწარი საჯაროობის საკითხები, რაც საზიანოა სამართლიანი სასამართლო პროცესისთვის. იგივე პრობლემა შეიძლება წამოიჭრას, თუ სურთ რომ მოწმემ ისე მისცეს ჩვენება, რომ სხვა მოწმეებმა არ იცოდნენ მისი შინაარსი. ეს ხორციელდებოდა ჩვენების მიცემის პროცესში სხვა მოწმეების სასამართლო დარბაზში არდაშვებით, მაგრამ ეს აშკარად არაეფექტური იქნება თუ, ნებისმიერ შემთხვევაში, პროცესი უნდა გადაიცეს მანამ, სანამ დარბაზში არმყოფი მოწმე მისცემს ჩვენებას.
27. სასამართლოში პირების დაცვა შემოიფარგლება ნაფიცი მსაჯულებით. როგორც ჩანს, ფოტოგრაფს ან მაუწყებელს შეუძლია ყველფრის ფოტოგრაფირება ან გადაცემა ამ შეზღუდვის გათვალისწინებით. თუმცა არასასურველი იქნებოდა თუ მაუწყებელს ან ფოტოგრაფს ექნებოდა იმის ნება, რომ, მაგალითად, გადაეღოთ მოწმეების, დაზარალებულის ან თუნდაც პროცესის დამსწრე საზოგადოების წევრების რეაქცია.
28. მეტიც, ფოტოგრაფის ან მაუწყებლის შეზღუდვა ერთ ადგილზე გაჩერებით ხელს არ შეუშლიდა ასეთი სურათების გადაღებას. ხოლო მაუწყებლების შესაძლო სიმრავლის პირობებში დარბაზში მყოფი ყველა პირის პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცვა ძალიან ძნელი ამოცანა იქნებოდა სასამართლოსთვის.
• ჩანაწერების მიწოდების დავლებულება
29. კანონის 13.1 მუხლის მიხედვით, სასამართლო ვალდებულია მიაწოდოს აუდიო/ ვიდეო ჩანაწერები მხარეებს და „სხვა პირებს“ „მოთხოვნის საფუძველზე“, თუ სასამართლოს არ გაუცია ბრძანება სხდომის სრული ან ნაწილობრივი დახურვის შესახებ. არ არის ნათელი, თუ ვინ არიან ის „სხვა პირები“, ვისთვისაც უნდა მოხდეს გამხელა. ეჭვქვეშაა, შეესაბამება თუ არა ეს ვალდებულება პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლების უზრუნველყოფის ვალდებულებას. ვალდებულება უნდა გავრცელდესმხოლოდ იმ პირებთან მიმართებაში, ვისაც ჩანაწერების მიღების კანონიერი ინტერესი აქვთ.
30. საზოგადოებრივი მაუწყებელი: საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა უნდა უზრუნველყოს ჩანაწერების მასმედიის სხვა წარმომადგენლებისთვის გადაცემა მათი მოთხოვნის საფუძველზე (შესწორებების 13.2 მუხლი). თუ საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა არ გამოიყენა მოსმენის ჩაწერის საკუთარი უფლება. მასმედიის სხვა წარმომადგენლებისთვის ჩანაწერის გადაცემის ვალდებულება ეკისრება იმ მაუწყებელს, რომელსაც მიეცა მაუწყებლობის უფლებამოსილება.
• მონაცემების
31. ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელზეც კანონპროექტი არაფერს ამბობს, არის ჩაწერილი მასალების შენახვა ან შესაძლო განადგურება. ნებადართულია თუ არა ჩანაწერების განუსაზღვრელი დროით შენახვა? აქვს თუ არა ვინმეს უფლება ნებისმიერ დროს მოითხოვოს ისინი? აქვს თუ არა მაუწყებელს უფლებს გამოიყენოს ისინი ნებისმიერი მიზნით, დამუშავების ჩათვლით?
32. ეს საკითხები არაა განხილული კანონში. სხვა ტექსტებში, და არა იმაში, რომელიც განიხილება ამ დასკვნის ფარგლებში, შეიძლება შესული იყოს აუდიო/ ვიდეო ჩაწერასთან დაკავშირებული გარკვეული რეგულაციები. ნებისმიერ შემთხვევაში, ვენეციის კომისიას სურს ხაზი გაუსვას იმას, რომ ეს საკითხები არ უნდა იყოს სრულიად მიშვებული თვით-რეგულირებაზე.
33. დასკვნის სახით, ვენეციის კომისიას უპირველეს ყოვლისა სურს გაიხსენოს წევრი ქვეყნებისადმი მინისტრთა კომისიის რეკომენდაციის Rec(2003)13 პრინციპი 13 სისხლის სამართალწარმოებასთან მიმართებაში მედიის საშუალებით ინფორმაციის მიწოდების თაობაზე, რომელიც აცხადებს, რომ „პირდაპირ ეთერში ან სასამართლო დარბაზებში ჩანაწერების გადაცემა მედიით არ უნდა იყოს შესაძლებელი, თუ პირდაპირ არ არის ნებადართული კანონით ან კომპეტენტური სასამართლო ორგანოების მიერ.ასეთი გადაცემა მხოლოდ მაშინ უნდა იყოს ნებადართული, თუ იგი არ შეიცავს სერიოზულ რისკს ან არასათანადო ზემოქმედებას დაზარალებულების, მოწმეების, სისხლის სამართალწარმოების მხარეების, ნაფიცი მსაჯულების ან მოსამართლეების მიმართ.“
34. ვენეციის კომისიის აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ შესწორებების შენატნის განზრახვა მოსაწონია, მედიის მიერ გაშუქებასთან დაკავშირებული შესწორებები უფრო ზუსტი უნდა იყოს. საეჭვოა, რომ ისინი აკმაყოფილებენ ადამიანთა უფლებების ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლით მოთხოვნილ „კანონის ხარისხის“ კრიტერიუმებს, რომლის მიხედვითაც კანონი უნდა იყოს „ხელმისაწვდომი და საშუალებას აძლევდეს ადამიანს წინასწარგანჭვრიტოს, საიმედოობის გონივრულ დონეზე, საკუთრი ქმედებების შედეგები და გარემოებები, რომლებშიც, და პირობები, რომელთა დროსაც ხელისუფლებამ შეიძლება გადადგას გარკვეული ნაბიჯები“.
35. უდიდესი მნიშვნელობა აქვს თავიდან იქნას აცილებული, რომ პირად ცხოვრების უფლებაში ჩარევამ დაარღვიოს ადამიანთუ უფლებების ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლი.
III. მოსამართლეთა უმაღლესი საბჭოს შემადგენლობა
36. ამჟამად მოსამართლეთა უმაღლესი საბჭო (შემდგომში „საბჭო“) შედგება 15 წევრისგან. წევრები არიან: უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე, სასამართლო ხელისუფლების კიდევ რვა წარმომადგენელი, პარტლამენტის მიერ არჩეული ოთხი წევრი (რომლებიც შეიცვალა უკანასკნელი საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ზოგადი იურისდიქციის სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონის 48.3 მუხლის შესაბამისად) და პრეზიდენტის მიერ დანიშნული ორი წევრი.
37. საქართველოს კონსტიტუციის 86.1 მუხლის მიხედვით, საბჭოს მოსამართლეთა კომპონენტი არჩეულ უნდა იქნას მოსამართლეთა თვითმმართველი ორგანოს ანუ მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ. თუმცა, ორგანული კანონი, ამჟამინდელი რედაქციით, ითვალისწინებს, რომ კანდიდატები უნდა დაასახელოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარემ. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მას გააჩნია წარდგენის ექსკლუზიური უფლებამოსილება. გარდა ამისა ნათქვამია, რომ მოსამართლეთა კონფერენციას გააჩნია ადმინისტრაციული კომიტეტები, რომლებსაც შეუძლიათ ფუნქციების შესრულება კონფერენციებს შორის პერიოდში. ორგანული კანონის 65ბ მუხლით, ეს ფუნქციები მოიცავს უმაღლესი საბჭოს წევრი მოსამართლეების არჩევის უფლებამოსილებას. კონსტიტუციის 86.1 მუხლის თვალსაზრისით მისი კონსტიტუციურობა საეჭვოა. დელეგაციამ შეიტყო, რომ მოსამართლეთა უმაღლესი საბჭოს რამდენიმე ამჟამინდელი წევრი მართლაც „არჩეულ“ იქნა ადმინისტრაციული კომიტეტის მიერ და არა მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ. თუმცა, ეს დანიშვნები არ გასაჩივრებულა სასამართლოში.
38. მნიშვნელოვანწილად, შესწორებები წინსვლას წარმოადგენს საბჭოს დამოუკიდებლობისთვის რადგან მათ გამოასწორეს რამდენიმე ნაკლი არსებულ კანონმდებლობაში.
39. ამგვარად,
- 8 მოსამართლე არჩეულ იქნება მინისტრთა კონფერენციის მიერ თავად მოსამართლეების წარდგინებით (ახალი მუხლი 47.4);
- პარლამენტი აირჩევს საბჭოს 6 წევრს „იურიდიულ სასწავლო დაწესებულებებში მომუშავე მეცნიერებისგან, არა-კომერციული იურიდიული პირების წევრებისგან, რომლებიც მუშაობენ სამართლის სფეროში და/ან საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრებისგან, იგივე ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ორგანოს რეკომენდაციების საფუძველზე“ (ახალი მუხლი 47.5);
- შესწორებებს საბჭოს წევრების არჩევნებისთვის შემოაქვს ფარული კენჭისყრა (ახალი მუხლი 64.2).
მივესალმებით ამ მნიშვნელოვან ცვლილებებს.
40. რაც შეეხება პრეზიდენტისთვის საბჭოს ზოგიერთი წევრის დანიშვნის უფლების ჩამორთმევას, მიუხედავად იმისა, რომ ეს, პრინციპში, დადებითი ნაბიჯია, იგი წინააღმდეგობაში შევა კონსტიტუციის 73.1ე მუხლთან, რომელიც 2013 წლის ოქტომბერში შევა ძალაში და რომელიც ითვალისწინებს დანიშვნას პრეზიდენტის მიერ (თუმცა, ახალი კონსტიტუციით, პრეზიდენტი აღარ იქნება აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი).
41. თუმცა რჩება წინააღმდეგობრივი დებულებები.
სასამართლოებისა და პალატების თავმჯდომარის არჩევის აკრძალვა
42. მუხლი 47.4 ითვალისწინებს, რომ „სასამართლოს თავმჯდომარე, თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, თავმჯდომარის მოადგინე, საბღოებისა და პალატების თავმჯდომარეები და ნებისმიერი პირები, რომლებსაც წინა წლის განმავლობაში ეკავათ ჩამოთვლილი თანამდებობები, არ შეიძლება არჩეულ იქნან საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ“.
43. ვიზიტის დროს ვენეციის კომისიის დელეგაციას აცნობეს, რომ უმაღლესი საბჭოს მოსამართლეთა კომპონენტის უდიდეს უმრავლესობას წარმოადგენენ სასამართლოების ან სასამართლოთა პალატების პრეზიდენტები (გარდა ამისა, დელეგაციას აცნობეს, რომ რამდენიმე მათგანი არჩეული იყო ადმინისტრაციული კომიტეტის მიერ და არა მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ).
44. ადვილი გასაგებია იმის უზრუნველყოფის სურვილი, რომ უმაღლესი საბჭო არ იყოს წარმოდგენილი მხოლოდ უფროსი მოსამართლეებით. თუმცა, თუ საბჭოში წარმოადგენილი უნდა იყოს ზოგადად მოსამართლე, პრინციპში, არასწორი ჩანს სასამართლოს ნებისმიერი წევრისთვის არჩევის შესაძლებლობის ჩამორთმევა.
45. ასევე გამოთქმული იყო ვარაუდი, რომ ადამიანისთვის ნების მიცემა, რომ ყოფილიყო ერთდროულად სასამართლოს თავმჯდომარეც და საბჭოს წევრი, ვისაც მნიშვნელოვანი უფლებამოსილება გააჩნია, გამოიწვევდა შესაბამისი პირის ან პირების ხელში მეტისმეტად დიდი ძალაუფლების კონცენტრირებას. თუმცა კომისიას აცნობეს, რომ ყველა შესაბამისი თავმჯდომარე არ ახორციელებს ადმინისტრაციულ ფუნქციებს (მაგ. საბჭოების თავმჯდომარეები). ეს არგუმენტები შეიძლება შეეხებოდეს მხოლოდ იმ თავმჯდომარეებს, რომლებიც ასრულებენ ადმინისტრაციულ ფუნქციებს.
46. შემდეგი არგუმენტი ისაა, რომ სასამართლოს თავმჯდომარისთვის საბჭოში მონაწილეობის ნების მიცემა, შეიძლება ზოგიერთ შემთხვევაში წარმოქმნას ინტერესთა კონფლიქტი.
47. ვენეციის კომისიის აზრით, ეს არგუმენტები უნდა გაითვალისწინონ ამომრჩევლებმა, როდეაც იღებენ გადაწყვეტილებას იმის თაობაზე, იმსახურებს თუ არა მათი კოლეგა იმ ძალაუფლების მინდობას, რომელსაც იძლევა საბჭოს მანდატი. მეტიც, ზემოთ აღნიშნული არგუმენტები გარკვეულწილად კარგავენ წონას ახლა, როდესაც საბჭოს წევრების არჩევნები ჩატარდება საიდუმლო კენჭისყრით.
48. სასამართლო საბჭორბიე შექმნის ლოგიკა გვაფიქრებინებს, რომ რაც შეიძლება ნაკლები შეზღუდვა უნდა დაწესდეს მოსამართლეების უფლებაზე აირჩიონ, თუ მათი კოლეგებიდან ვის ისურვებდნენ, რომ წარმოედგინა ისინი საბჭოში.
49. კომისიამ იცის ვიზიტის დროს თანამოსაუბრეთა მიერ გამოთქმული ბევრი პრობლემა. თუ საქართველოს ხელისუფლება სასიცოცხლო მნიშვნელობას ანიჭებს ამ პრობლემებს, შეიძლება გათვალისწინებულ იქნას კანონის მიერ იმ თავმჯდომარეთა რაოდენობის შეზღუდვა, რომლებსაც შეუძლიათ იყვნენ საბჭოს წევრები.
50. ალტერნატიულად, შესწორებებმა შეიძლება გაითვალისწინოს, რომ თუ სასამართლოს თავმჯდომარეს აირჩევენ საბჭოს წევრად, იგი ვალდებულია გადადგეს თავმჯდომარის თანამდებობიდან, თუმცა, რა თქმა უნდა, შეინარჩუნებს რიგითი მოსამართლის თანამდებობას.
წევრების არჩევა პარტლამენტის მიერ
51. ახალი 47.5 მუხლი ითვალისწინებს, რომ „საქართველოს პარლამენტი, წევრთა უმრავლესობით, ირჩევს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 6 წევრს“.
52. ვენეციის კომისიის აზრით, პარლამენტის კომპონენტიდან არჩევნები უნდა იყოს კლვალიფიცირებული უმრავლესობის ორი მესამედით, შესაძლო ჩიხში შეყვანის საწინააღმდეგო მექანიზმით ან რაიმე პროპორციული მეთოდით, რომელიც უზრუნველყოფს ოპოზიციის ზემოქმედებას საბჭოს შემადგენლობაზე.
53. საქართველოს ხელისუფლებამ უნდა გადაწყვიტოს ის, თუ რომელიც გადაწყვეტაა შესაფერისი, თუმცა ჩიხში შეყვანის საწინააღმდეგო მექანიზმმა არ იმოქმედოს როგორც პირველ შემთხვევაში კვალიფიცირებული უმრავლესობის საფუძველზე შეთანხმების მიღწევის ანტი-სტიმულმა .
54. ეს რეკომენდაციები ეხება ყველა შემთხვევას, როდესაც კანონი ითვალისწინებს კვალიფიცირებულ უმრავლესობას.
მოსამართლეთა დანიშვნისთვის საჭირო უმრავლესობა
55. ახალი მუხლებით 50.3 და 50.4, გადაწყვეტილებები დისციპლინარულ საკითხებზე და მოსამართლეთა დანიშვნაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა დამტკიცდეს, თუ საბჭოს წევრების მთლიანი რაოდენობის სულ ცოტა 2/3 უჭერს მხარს. საბჭოს ახალი შემადგენლობის გათვალისწინებით, ეს ნიშნავს, რომ ამ გადაწყვეტილებების დამტკიცება შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საბჭოს სულ ცოტა ერთი არა-მოსამართლე წევრი დაუჭერს მხარს.
56. ეს წესი, თავისდათავად, პოზიტიურია. თუმცა, ამ უმრავლესობის მიღწევა შეიძლება ადვილი არ იყოს და ამიტომ რეკომენდებულია კიდევ ერთხელ გაანალიზება, ხომ არ გამოიწვევს ეს ჩიხში შეყვანას და რომ შემოღებულ იქნას ჩიხში შეყვანის საწინააღმდეგო მექანიზმი.
იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანი
57. არსებული კანონით, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანს ირჩევს მოსამართლეთა კონფერენცია უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტის წარდგინებით, 3 წლის ვადით.
58. ახალი მუხლი 51 ითვალისწინებს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნის ვადა ინქნება 4 წელი, და მას აირჩევს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენცია საბჭოს წევრი მოსამართლე წევრებისგან.
59. საჭიროა ხელახლა დაფიქრება იმაზე, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანი საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციამ უნდა აირჩიოს თუ თავად საბჭომ.
მოსამართლეთა კონფერენციის ადმინისტრაციული კომიტეტი
60. მოსამართლეთა კონფერენციის ადმინისტრაციული კომიტეტი შედგება მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩეული 9 წევრისგან.
61. როგორც ზემოთ აღინიშნა, არსებული კანონმდებლობით, მოსამართლეთა კონფერენციის ადმინისტრაციულ კომიტეტს, მოსამართლეთა კონფერენციებს შორის პერიოდში, გააჩნია საკმაოდ ფართო კომპეტენცია, რომელიც შეიძლება შეედაროს თავად მოსამართლეთა კონფერენციის კომპეტენციას. იგი მოიცავს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნისა და საბჭოს სხვა წევრების არჩევისა და გათავისუფლების კომპეტენციას. 64-ე მუხლში შეტანილი ცვლილებებით, გაუქმებულია მოსამართლეთა კონფერენციის ადმინისტრაციული კომიტეტის კომპეტენცია, რომ მიიღოს გადაწყვეტილებები იმ საკითხებთან დაკავშირებით, რომლებიც შედის მოსამართლეთა კონფერენციის კომპეტენციაში. ეს მისასალმებელია.
62. კანონპროექტში შენარჩუნებულია ადმინისტრაციული კომიტეტის კომპეტენცია რომ „... მიიღოს გადაწყვეტილებები და შეიმუშავოს აქტები საერთო სასამართლოების ადმინისტრაციულ საკითხებზე, და წარუდგინოს ეს აქტები მოსამართლეთა კონფერენციას...“ (მუხლი 64.2). ერთი მხრივ, არ არის ნათელი თუ რა იგულისხმება „საერთო სასამართლოების ადმინისტრაციულ საკითხებში“, ხოლო მეორე მხრივ, მოსამართლეთა კონფერენციის კომპტენცია „მიიღოს აქტები საერთო სასამართლოების ადმინისტრაციულ საკითხებთან დაკავშირებით“ არ არის გათვალისწინებული არსებული კანონის ან ცვლილებებით.
63. ნებისმიერ შემთხვევაში, საეჭვოა, უნდა მიენიჭოს თუ არა ეს კომპეტენცია მოსამართლეთა კონფერენციას. სასამართლოები მოწყობილი უნდა იყოს და უნდა მოქმედებდეს პარლამენტის მიერ მიღებული კანონების საფუძველზე და არა მოსამართლეთა კონფერენციის და ანალოგიური ორგანოების მიერ მიღებული აქტების საფუძველზე.
64. მეტიც, არ არის ნათელი, თუ რა „გადაწყვეტილებებზეა“ საუბარი ამ მუხლში. თუ ტექსტი იმ აზრით უნდა იყოს ინტერპრეტირებული, რომ ადმინისტრაციულ კომიტეტს შეუძლია გადაწყვეტილებების მიღება საერთა სასამართლოების ადმინისტრაციულ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ ეს კომპეტენცია ამოღებულ უნდა იქნას იგივე მიზეზებით, რაც ზემოთ იყო აღნიშნული.
საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩევის წესები
65. 65.3 და 65.4 მუხლების მიზანია ისეთი სიტუაციების რეგულირება, როდესაც ადმინისტრაციული კომიტეტის თავმჯდომარისა და წევრების, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანისა და სხვა წევრების, დისციპლინარული საბჭოს წევრი მოსამართლეების არჩევნების დროს ხმათა საჭირო რაოდენობას (დამსწრე წევრთა ორი მესამედი) იღებს საჭიროზე მეტი ან ნაკლები კანდიდატი.
66. 65.3 და 65.4 მუხლებში მოცემულია ჩიხურ სიტუაციაში შესვლის თავიდან აცილებისთვის გადაწყვეტის პოვნის მცდელობა იმის მოთხოვნით, რომ თუ ორი კანდიდატი მიიღებს ხმათა ერთნაირ რაოდენობას, კენჭისყრა უნდა ჩატარდეს განმეორებით და ის კანდიდატი აირჩევა, რომელსაც უკეთესი ქულა ექნება, ნყოველ შემთხვევაში, არანაკლებ მოსამართლეთა კონფერენციის წევრების მთლიანი რაოდენობის ხმების არანაკლებ ¼. მაგრამ საკითხავია, რამდენად გონივრულია ასეთი მაღალი ზღურბლის დაწესება პირველი რაუნდისთვის, თუკი მეორე რანდში ზღურბლი ორი მესამედიდან ერთ მეოთხედზე ჩამოდის. ეს დებულება შეიძლება გამოიწვიოს კომპრომისული გადაწყვეტების პოვნის მცდელობის არა-წახალისება, რაც გამოიწვევს მაღალი ზღურბლის მიღწევას.
IV. გარდამავალი დებულებები - საქართველოს ამჟამინდელი იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ფუქნციების შეწყვეტა
67. ცვლილებების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტი ითვალისწინებს, რომ კანონის ძალაში შეყვანისას „იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრების უფლებამოსილება, გარდა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარისა, წყდება“.
68. ვიზიტის დროს ვენეციის კომისიის დელეგაციას ამ ღონისძიების მომხრეებმა აუხსნეს, რომ იმიტომ სურთ ამის გაკეთება, რადგან მიაჩნიათ რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ამჟამინდელი შემადგენლობა იმდენად არასრულყოფილია, რომ სასამართლოს მნიშვნელოვანი რეფორმის მიღწევა მხოლოდ საბჭოს სრული განახლების მეშვეობით შეიძლება იქნას მიღწეული.
69. კომისია იხსენებს, რომ მოსამართლეთა საბჭოების მნიშვნელოვან ფუნქციას წარმოადგენს მოსამართლეთა დაცვა პოლიტიკური ზემოქმედებისგან. ამიტომ, არათანმიმდევრული იქნებოდა საპარლამენტი არჩევნების შემდეგ მოსამართლეთა საბჭოს შემადგენლობის სრული განახლების დაშვება.
70. ორგანული კანონი ითვალისწინებს არჩევის ოთხწლიან ვადას. ამ ვადას, როგორც ჩანს, არა აქვს კონსტიტუციური საფუძველი. როგორც მოქმედი კანონი, ასევე ცვლილებების პროექტი აწესებს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრების მანდატის ვადამდელი შეწყვეტის მიზეზების ამომწურავ სიას. არცერთ მათგანში არ არის მოცემული ნორმები, რომლებიც პირდაპირ მიუთითებდა, ან შეიძლებოდა ყოფილიყო ინტერპრეტირებული ისე, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრების მანდატი შეიძლება შეწყდეს დანიშვნის პროცედურის ცვლილებისას.
71. ვენეციის კომისიის აზრით, რიდესაც პარლამენტი იყენებს საკანონმდებლო ძალაუფლებას, რომ სასამართლო [სისტემის] სამომავლო მოწყობა და ფუნქციონირება განსაზღვროს, მან თავი უნდა შეიკავოს ისეთი ზომების მიღებისგან, რომლებიც საფრთხის ქვეშ დააყენებს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრობის უწყვეტობას.
72. ვადამდე საბჭოს ყველა წევრის გადაყენება შექმნიდა პრეცედენტს, რომ ნებისმიერ ახლად მოსულ მთავრობას ან ახალ პარლამენტს, რომელსაც არ მოსწონს საბჭოს შემადგენლონა ან წევრობა, შეიძლება შეწყვიტოს მისი არსებობა ვადაზე ადრე და ჩაანაცვლოს იგი ახალი საბჭოთი . მრავალ გარემოებაში ასეთი ცვლილება, განსაკუთრებით მოკლე ვადით შეტყობინებისას, წარმოშობს ეჭვს, რომ ამის უკან იდგა საბჭოს მიერ განსახილველ საქმეებზე ზემოქმედების განზრახვა. მიუხედავად იმისა, რომ კომისიას აცნობეს, რომ საქართველოში ასეთი საქმეები არ არის, ნებისმიერ ასეთი ცვლილებას ფრთხილად უნდა მოეკიდოთ.
73. როგორც ვენეციის კომისიამ უკვე განაცხადა, „კანონის უზენაესობის განხორციელება არ შეიძლება შემოიფარგლოს მხოლოდ კანონის და კონსტიტუციის პირდაპირი და ფორმალური დებულებების განხორციელებით. იგი ასევე გულისხმობს კონსტიტუციურ ქცევას და პრაქტიკას, რომელიც ხელს უწყობს ყველა კონსტიტუციური ორგანოს შესაბამისობას ფორმალურ წესებთან და ურთიერთ პატივისცემას მათ შორის.“
74. კომისიამ კარგად იცის თუ რა დილემის წინაშე დგას საქართველოს ხელისუფლება. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ იუსტიციის ამჟამინდელი უმაღლესი საბჭოს შემადგენლობა არადამაკმაყოფილებელი სჩანს, ვენეციის კომისია იძლევა რეკომენდაციას, რომ წევრებმა დაასრულონ საკუთარი მანდატი. თუმცა შესაძლებელი იქნებოდა გარდამავალი ღონისძიებების გატარება, რომელიც არსებულ საბჭოს მიაახლოვებდა შემადგენლობის [განსაზღვრის] სამომავლო მეთოდებთან, მაგალითად იმის გათვალისწინებით, რომ სასამართლოების მოქმედი თავმჯდომარეები უნდა გადადგნენ, როგორც თავმჯდომარეები, რათა დარჩნენ იუსტიციის საბჭოს შემადგენლობაში. შეიძლება ასევე გათვალისწინებულ იქნას მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩევის ნაცვლად ადმინისტრაციული კომიტეტის მიერ დანიშვნების გამოსწორების პროცედურა, მაგ. იუსტიციის კონფერენციის თანხმობა, რომ მოახდინოს ამ დანიშვნების რატიფიცირება.
V. დასკვნა
75. ზოგადი იურისდიქციის სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის ცვლილებები გამოასწორებს ორგანული კანონის ბევრ დებულებას და კანონს ევროპულ სტანდარტებთან უფრო ახლოს მიიყვანს.
76. რაც შეეხება სასამართლო პროცესების გაშუქებას, შემდეგი დებულებები საჭიროებს უფრო დეტალურ დამუშავებას. მოსამართლეებს უნდა მიეცეთ უფრო ფართო უფლებამოსილებები ვიდრე სხდომის სრული ან ნაწილობრივი დახურვაა. ჭკვიანური იქნებოდა იმ პირთა სიის გადათვალიერება, რომლებსაც უფლება აქვთ ჩაიწერონ ან გადაიღონ სურათები სასამართლო დარბაზში. გარდა ამისა, უნდა გაირკვეს მოთხოვნის საფუძველზე „სხვა პირებისთვის“ ჩანაწერის გადაცემის ვალდებულება, რადგან მხედველობაშია მისაღები პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლება. დაბოლოს, საჭიროა შენახვასთან დაკავშირებული საკითხების რეგულირება.
77. იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსთან დაკავშირებით, როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოხდა შემდეგი დადებითი ძვრები:
- საქართველოის პრეზიდენტი აღარ დანიშნავს საბჭოს წევრებს;
- 8 მოსამართლეს აირჩევს მოსამართლეთა კონფერენცია თავად მოსამართლეთა წარდგინებით (იხ. ახალი მუხლი 47.4);
- პარკამენტი აირჩევს საბჭოს 6 წევრს, რომლებიც შეირჩევიან სამოქალაქო საზოგადოებიდან (ახალი მუხლი 47.5); ეს პირები არ იქნებიან პოლიტიკოსები, იმ მომენტისთვის, არამედ აირჩევიან სხვადასხვა ორგანიზაციების, მათ შორის ადვოკატთა ასოციაციის, უნივერსიტეტების იურიდიული ფაკულტეტების და სამართლის სფეროში მოქმედი არა-კომერციული, არა-მომგებიანი ორგანიზაციების მიერ წარდგენილი პირებიდან;
- ცვლილებებს საბჭოს წევრების არჩევნებისთვის შემოაქვს ფარული კენჭისყრა (ახალი მუხლი 64.2).
78. თუმცა, ვენეციის კომისია იძლევა შემდეგ რეკომენდაციებს:
- რომ სასამართლოების თავმჯდომარეებს, თავმჯდომარეების პირველ მოადგილეებს, თავმჯდომარეების მოადგილეებს, საბჭოების და პალატების თავმჯდომარეებს და ნებისმიერ პირებს, რომლებსაც ეკავათ ნებისმიერი ზემოთ ჩამოთვლილი თანამდებობა იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებამდე ერთი წლის განმავლობაში, უნდა მიენიჭოთ უფლება, რომ იყვნენ კანდიდატები; შესაძლოა გათვალისწინებულ იქნას, რომ კანონმა შეზღუდოს იმ თავმჯდომარეთა მაქსიმალური რაოდენობა, რომლებსაც შეუძლიათ საბჭოს წევრობა; ცვლილებებმა შესაძლოა ასევე გაითვალისწინოს, როგორც კუმულაციური ღონისძიების ალტერნატივა, რომ თუ სასამართლოს თავმჯდომარე აირჩევა საბჭოში, მას მოუხდება თავმჯდომარის თანამდებობიდან გადადგომა;
- რომ არჩევნები საპარლამენტო კომპონენტიდან იყოს ორი მესამედის უმრავლესობით (ჩიხში მოქცევის საწინააღმდეგო მექანიზმით) ან პროპორციული მეთოდით;
- რომ დებულებები, რომლებიც ადმინისტრაციულ კომიტეტს აძლევენ უფლებას „მიიღოს გადაწყვეტილებები და შეიმუშავოს აქტები საერთო სასამართლოების ადმინისტრაციულ საკითხებზე და წარუდგინოს აქტები მოსამართლეთა კონფერენციას...“ (მუხლი 64.2), ხელახლა უნდა იქნას შეფასებული’
- რომ განხილულ იქნას მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩევის ზღვრის შეცვლა ისეთი დებულებებით, რომლებიც მეტად უწყობს ხელს შეთანხმებას;
- რომ ამოღებულ იქნას ცვლილებების მუხლი 3.2, რომელიც ითვალისწინებს რომ კანონის ამოქმედებისას „იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრების უფლებამოსილება, გარდა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარისა, შეწყდება“.
- რომ განხილულ იქნას სხვა გარდამავალი დებულებების შესაძლებლობა, რომლებიც ამჟამინდელ საბჭოს დააახლოვებდა შემადგენლობის [განსაზღვრის] სამომავლო მეთოდთან, მაგ. არსებულ საბჭოს მიაახლოვებდა შემადგენლობის [განსაზღვრის] სამომავლო მეთოდებთან, მაგალითად იმის გათვალისწინებით, რომ სასამართლოების მოქმედი თავმჯდომარეები უნდა გადადგნენ, როგორც თავმჯდომარეები, რათა დარჩნენ იუსტიციის საბჭოს შემადგენლობაში. შეიძლება ასევე გათვალისწინებულ იქნას მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩევის ნაცვლად ადმინისტრაციული კომიტეტის მიერ დანიშვნების გამოსწორების პროცედურა, მაგ. იუსტიციის კონფერენციის თანხმობა, რომ მოახდინოს ამ დანიშვნების რატიფიცირება.
79. ვენეციის კომისია რჩება საქართველოს ხელისუფლების განკარგულებაში შემდგომი თანამშრომლობისთვის.
საქართველოს პარლამენტი:
ეყრდნობა საქართველოს კონსტიტუციას, საერთაშორისო ხელშეკრულებებსა და შეთანხმებებს, სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებს;
ხელმძღვანელობს საქართველოს საზოგადოების ინტერესებით, მათ შორის, საქართველოს ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციაში (ნატო) გაწევრების საკითხზე 2008 წლის 5 იანვარს გამართული პლებისციტის შედეგებით გამოხატული ნებით;
ითვალისწინებს ეროვნული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის, ქვეყნის დეოკუპაციისა და ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის პრიორიტეტულობას და ამ ამოცანების შესრულებისათვის პოლიტიკური ძალების საერთო პასუხისმგებლობას;
ადასტურებს საქართველოს ვალდებულებას ძალის გამოუყენებლობის შესახებ, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტმა საერთაშორისო საზოგადოების წინაშე 2010 წლის 23 ნოემბერს სტრასბურგში, ევროპარლამენტში სიტყვით გამოსვლისას აიღო;
გამოხატავს მისწრაფებას, ხელი შეეწყოს საერთაშორისო ასპარეზზე საქართველოს, როგორც საიმედო, საერთაშორისო სამართლის პრინციპებზე აგებული საგარეო პოლიტიკის მქონე პარტნიორის, ავტორიტეტის დამკვიდრებას;
აღიარებს, რომ საგარეო ურთიერთობათა სფეროში ეფექტიანი პოლიტიკის განხორციელებისა და მემკვიდრეობითობის უზრუნველყოფისათვის აუცილებელია პოლიტიკურ ძალებს შორის თანამშრომლობისა და მრავალმხრივი კონსულტაციების საფუძველზე ჩამოყალიბებული სახელმწიფო სტრატეგიის არსებობა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს პარლამენტი აცხადებს საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს:
1. საქართველოს საგარეო პოლიტიკის კურსი განისაზღვრება ქვეყნის ეროვნული ინტერესებით, მისი მოქალაქეების კეთილდღეობის უზრუნველყოფის ამოცანიდან გამომდინარე.
2. საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ამოცანებია: ეროვნული უსაფრთხოების გარანტიების შექმნა, ქვეყნის დამოუკიდებლობისა და სუვერენიტეტის დაცვა, დეოკუპაცია და საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა.
3. საქართველოს საგარეო პოლიტიკის მთავარი პრიორიტეტია ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაცია. ევროკავშირსა და ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციაში გაწევრების სტრატეგიული პრიორიტეტების განსახორციელებლად საქართველო გადადგამს შემდგომ ნაბიჯებს დემოკრატიული ინსტიტუტების მშენებლობისა და გაძლიერების, კანონის უზენაესობაზე დაფუძნებული მართვის სისტემისა და ადამიანის უფლებათა უზენაესობის დამკვიდრების, მდგრადი ეკონომიკური განვითარების შეუქცევობის უზრუნველყოფის მიზნით. საქართველო არ გახდება ისეთი საერთაშორისო ორგანიზაციების წევრი, რომელთა პოლიტიკაც ეწინააღმდეგება აღნიშნულ პრიორიტეტს.
4. საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ევროპული და ევროატლანტიკური კურსი, უპირველეს ყოვლისა, ქვეყნის მდგრად დემოკრატიულ განვითარებასა და უსაფრთხოებას ემსახურება და არ არის მიმართული რომელიმე სახელმწიფოს წინააღმდეგ.
5. საქართველო განახორციელებს თანამიმდევრულ პოლიტიკას ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის ბუქარესტის და მომდევნო სამიტებზე საქართველოსთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილებების აღსასრულებლად. უახლოესი პერიოდის ამოცანაა მათი აღსრულების ფორმებსა და ვადებზე შეთანხმების მიღწევა.
6. საქართველო სრულად იზიარებს მსოფლიოს წინაშე არსებულ გამოწვევებზე რეაგირებისათვის საერთაშორისო ძალისხმევით გათვალისწინებულ ღონისძიებებში მონაწილეობის ვალდებულებას. საქართველოს მიერ საერთაშორისო სამშვიდობო, საპოლიციო და სამოქალაქო ოპერაციებში წვლილის შეტანა ეროვნული ინტერესების დაცვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია.
7. საქართველოს ხელისუფლება უზრუნველყოფს ყველა პირობის შესრულებას, რომლებიც ქვეყანას საშუალებას მისცემს, წარმატებით დაასრულოს ევროკავშირთან მოლაპარაკებები ასოცირების შესახებ შეთანხმების თაობაზე, ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის ჩათვლით, და განახორციელოს ვიზების ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმა.
8. ევროკავშირთან თანამშრომლობა „ევროპის სამეზობლო პოლიტიკისა“ და „აღმოსავლეთის პარტნიორობის“ ფარგლებში განვითარდება ოთხი ძირითადი მიმართულებით:
ა) დემოკრატია და ადამიანის უფლებები;
ბ) ეკონომიკური ინტეგრაცია და ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოება;
გ) გარემოს დაცვა და ენერგოუსაფრთხოება;
დ) ადამიანთა შორის ურთიერთობები.
პრიორიტეტულია ასევე თანამშრომლობა სამშვიდობო პროცესის განვითარების უზრუნველსაყოფად.
9. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობას საქართველო წარმართავს სტრატეგიული პარტნიორობის შესახებ ქარტიით განსაზღვრული პირობებით, ოთხი ძირითადი მიმართულებით:
ა) თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროებში თანამშრომლობა, მათ შორის, თავდაცვის სფეროში გაფართოებული პროგრამის რეალიზაცია, რომლის მიზანია საქართველოს შესაძლებლობების გაზრდა და ნატოს წევრობისათვის მომზადება, აგრეთვე შეიარაღებული ძალების წვრთნისა და აღჭურვის პროგრამის განხორციელება;
ბ) ეკონომიკის, ვაჭრობისა და ენერგეტიკის სფეროებში თანამშრომლობა, მათ შორის, თავისუფალი ვაჭრობის საკითხზე შეთანხმების მიღწევა;
გ) დემოკრატიის გაძლიერება;
დ) ხალხებს შორის ურთიერთობის გაღრმავება, მათ შორის, უვიზო რეჟიმის საკითხზე შეთანხმების მიღწევა.
10. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, ასევე ევროკავშირთან, როგორც მთავარ სტრატეგიულ პარტნიორებთან, დადებული შეთანხმებებით გათვალისწინებული ამოცანების შესრულებას საქართველო, უპირველეს ყოვლისა, საკუთარი საზოგადოების წინაშე ვალდებულებად განიხილავს.
11. საქართველო რუსეთის ფედერაციასთან დიალოგს წარმართავს როგორც ჟენევის საერთაშორისო მექანიზმების გამოყენებით, ისე ორმხრივ ფორმატში. ამ დიალოგის მიზანია კონფლიქტის მოგვარება, კეთილმეზობლური ურთიერთობების ჩამოყალიბება და გაღრმავება.
12. საქართველო ხელს შეუწყობს სამხრეთ კავკასიაში ამერიკის შეერთებული შტატების, ევროკავშირის, რუსეთის ფედერაციის და სხვა სახელმწიფოთა პოზიციების დაახლოებას ჩვენი ქვეყნის ეროვნული ინტერესებისა და ჰელსინკის დასკვნითი აქტის პრინციპების შესაბამისად.
13. საქართველო ხელს შეუწყობს პოლიტიკურ დიალოგს და ეკონომიკურ თანამშრომლობას კავკასიის რეგიონის სახელმწიფოთა ძირეული ინტერესების თანხვედრისათვის. ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხებთან ურთიერთობები დაეფუძნება კეთილმეზობლობის, კულტურული და ჰუმანიტარული თანამშრომლობის ისტორიულ გამოცდილებასა და ტრადიციებს.
14. მნიშვნელოვანია აზერბაიჯანთან, თურქეთთან და სომხეთთან ორმხრივი პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობების გაფართოება. ამ სახელმწიფოებისათვის საქართველო უნდა გახდეს ურთიერთსასარგებლო პოლიტიკურ-ეკონომიკური ურთიერთობების და ბიზნესშესაძლებლობების რეალიზაციის სივრცე.
15. ტრანსნაციონალური პროექტებისათვის ხელსაყრელი გეოპოლიტიკური მდებარეობის გათვალისწინებით, საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა შავი და კასპიის ზღვების აუზების ქვეყნებთან, ახლო აღმოსავლეთისა და აზიის სახელმწიფოებთან ეკონომიკური ურთიერთობების გაფართოება.
16. საქართველო აქტიურად ითანამშრომლებს ბალტიისპირეთის ქვეყნებთან. საქართველოსთვის მნიშვნელოვანია ამ სახელმწიფოთა გამოცდილება და მხარდაჭერა ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის საკითხებში.
17. საქართველოსთვის მნიშვნელოვანია ცენტრალური და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის, აგრეთვე სკანდინავიის სახელმწიფოებთან ეკონომიკური და პოლიტიკური ურთიერთობების გაღრმავება, მათ მიერ საქართველოში მიმდინარე რეფორმების და ქვეყნის სუვერენიტეტის მხარდაჭერა.
18. საქართველოს არ შეიძლება ჰქონდეს დიპლომატიური ურთიერთობები ან იმყოფებოდეს სამხედრო-პოლიტიკურ ან საბაჟო კავშირში იმ სახელმწიფოებთან, რომლებიც აღიარებენ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის (ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის) დამოუკიდებლობას ან რომლებსაც ოკუპირებული აქვთ საქართველოს ტერიტორია. საქართველო განახორციელებს თანამიმდევრულ საგარეო პოლიტიკას თავისი ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის საერთაშორისო დონეზე პატივისცემის ურყეობის უზრუნველსაყოფად.
19. ეროვნული და რეგიონალური უსაფრთხოების განმტკიცების ინტერესებიდან გამომდინარე, აგრეთვე სამშვიდობო პროცესის განვითარების და „არაღიარების პოლიტიკის“ შეუქცევობის უზრუნველყოფის მიზნით საქართველო მნიშვნელოვნად გააღრმავებს მრავალმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობებს გაეროს, ეუთოს, ევროპის საბჭოს, ევროკავშირის, სუამისა და შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის ფორმატებში.
საქართველოს პარლამენტის
თავმჯდომარე დავით უსუფაშვილი
ქუთაისი,
2013 წლის 7 მარტი.
№339-IIს
4 თებერვალი, 2013
ისტორიის ჩარხს უკან ვერავინ დააბრუნებს - თუნდაც უპრეცედენტო კონსტიტუციური უფლებებით აღჭურვილი მიხეილ სააკაშვილი. თუმცა, ქვეყნის წინსვლის ხანმოკლე შეფერხება ბევრ მოვლენას შეუძლია - მათ შორის, პოლიტიკური პერსპექტივის გარეშე დარჩენილი მიხეილ სააკაშვილის შესაძლო მორიგ უპასუხისმგებლო ნაბიჯს.
კოალიციის ლიდერმა ბიძინა ივანიშვილმა სწორედ ამგვარი შეფერხების საფრთხე ააცილა ქვეყანას, როდესაც ყველასთვის ნათელი გახადა, თუ რა ცდუნებას იყო აყოლილი მიხეილ სააკაშვილი და როგორ ამზადებდა ნიადაგს (განსაკუთრებით ქვეყნის გარეთ) მორიგი ავანტიურისათვის - მე, ისეთი სუპერდემოკრატი პრეზიდენტი ვარ, რომ არჩევნებში დამარცხებაც კი ვაღიარე, მაგრამ დიქტატორ ივანიშვილს კატასტროფისკენ მიჰყავს ქვეყანა და ამიტომ იძულებული ვარ, შევასრულო კონსტიტუციით დაკისრებული ვალდებულება და ხელისუფლებას ჩამოვაცილო მისი მთავრობაო.
ამგვარი ნაბიჯის ცდუნებას მას უქმნიდა 2004 წლის კონსტიტუციური ცვლილებებით შექმნილი მექანიზმი, რომლის გამოყენებითაც შესაძლებელი გახდა ხალხისა და პარლამენტის ნდობის მქონე მთავრობის გარეკვა და მხოლოდ მისი ნება-სურვილის შემსრულებელი მთავრობის დანიშვნა.
ამ საკითხზე ვენეციის კომისიის დასკვნა იმთავითვე ცალსახად უარყოფითი იყო. დასკვნაში ნათქვამია: „ამ შემოთავაზების გაზიარება რთულია. ამგვარ მთავრობას [პარლამენტის თანხმობის გარეშე დანიშნულს] არ ექნება ლეგიტიმურობა. როდესაც პარლამენტი სამჯერ უარყოფს პრეზიდენტის მიერ შეთავაზებულ მთავრობას, პრეზიდენტს არ უნდა შეეძლოს ისეთი პრემიერის დანიშვნა, რომელიც პარლამენტს არ აურჩევია. მას უნდა შეეძლოს პარლამენტის დათხოვნა და მოქმედი პრემიერ-მინისტრისთვის მოვალეობების შესრულების დაკისრება არჩევნების დასრულებამდე“ (ვენეციის კომისიის დასკვნა #281/2004. მარტი, 2004).
მიუხედავად ამისა, კონსტიტუციის ეს ჩანაწერი 9 წლის განმავლობაში შეუმჩნეველი დარჩა დემოკრატიულ სამყაროს, ვინაიდან სააკაშვილი ახერხებდა ყველასთვის თვალში ნაცრის შეყრას. მხოლოდ პარლამენტში ინიცირებულმა კონსტიტუციურმა ცვლილებებმა გახადა ყველასთვის ნათელი, თუ რასთან და ვისთან გვაქვს საქმე. ყველასთვის ცხადი გახდა ისიც, თუ როგორ ფარისევლობდა სააკაშვილი დამარცხებასთან შეგუების თემაზე და რას ემსახურებოდა მისი პიარკამპანია უცხოეთში.
საერთაშორისო თანამეგობრობის წარმომადგენლები გაოცებით კითხულობენ, ნუთუ მართლა წერია საქართველოს კონსტიტუციაში, რომ პრეზიდენტს ხალხის და პარლამენტის უკითხავად შეუძლია შექმნას მთავრობა და მას ამართინოს ქვეყანაო... ამგვარი ჩანაწერი, ასე კონსტიტუციურად გამყარებული დიქტატურა ხომ დემოკრატიულობის პრეტენზიის მქონე მსოფლიოს არც ერთ სახელმწიფოში არ არსებობს!
სწორედ ეს მიუთითა ვენეციის კომისიის პრეზიდენტმა ჯანი ბუკიკიომ 2013 წლის 31 იანვარს თბილისში ყოფნისას: „არის რიგი მნიშვნელოვანი და გადაუდებელი ცვლილებები, რომლებიც სასწრაფოდ უნდა იქნეს მიღებული და მესმის, რომ ეს უნდა გაკეთდეს იმისათვის, რომ პარლამენტმა და მთავრობამ სტაბილურად იმუშაოს. აუცილებლია, შეიცვალოს კონსტიტუცია, რათა სახელმწიფოს მეთაურის ძალაუფლების ლიმიტირება მოხდეს, რომელიც მას უფლებას აძლევს, რომ მთავრობა დაითხოვოს და პარლამენტის თანხმობის გარეშე ახალი მთავრობა აირჩიოს“ (pirweli.com.ge 17:40 31.01.2013).
ამდენად, თავად კონსტიტუციური ცვლილებების ინიცირების ფაქტიც კი საკმარისი აღმოჩნდა იმისათვის, რომ სააკაშვილის გეგმა ჩაშლილიყო - ახლა არც მისი „კოჰაბიტაციური“ სურვილების ჭეშმარიტების სჯერა ვინმეს და აღარც მისი კონსტიტუციური მექანიზმების. შესაბამისად, იგი დღესვე, სანამ კონსტიტუციაში ჯერ კიდევ არსებობს ეს ჩანაწერი, უკვე უძლურია გამოიყენოს ეს იარაღი. ამ იარაღით მას მხოლოდ საკუთარი პოლიტიკური თვითმკვლელობა შეუძლია.
ნაციონალური მოძრაობა, ცხადია, თავისუფალია არჩევანში. მათ შეუძლიათ მხარი დაუჭირონ ამ ცვლილებებს და ამით არა მარტო წარსულის სიმახინჯეზე თქვან უარი, არამედ პოლიტიკური მომავლისთვისაც გადადგან სწორი ნაბიჯი; ან, მათ შეუძლიათ უარი თქვან ცვლილებების მხარდაჭერაზე და ამით მთელი მსოფლიოს გასაგონად გააცხადონ თავიანთი ჭეშმარიტი პოლიტიკური ზრახვები და მომავლის ხედვა.
ცვლილებების განხილვის პროცესში უმცირესობის ცალკეული წარმომადგენლების მხრიდან დაისვა საკითხი პარლამენტის დათხოვნის 6-თვიანი შეზღუდვების მოხსნის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებით. ჩვენი წინადადება მიზნად ისახავდა ჩვენს პოლიტიკურ მზაობას, ნებისმიერ დროს მიგვეცა ხალხისთვის არჩევანის საშუალება. მაგრამ, თუ ნაციონალური მოძრაობის თვალთახედვიდან ეს ნოვაცია რაიმე საფრთხეს შეიცავს, თანახმა ვართ, ვიმსჯელოთ და გავიზიაროთ მათი წინადადება, თუ იგი მკაფიოდ და საჯაროდ იქნება გამოთქმული.
კონსტიტუციურ ცვლილებებთან დაკავშირებით პოზიციები უნდა გამოკვეთონ არა მარტო პოლიტიკურმა გუნდებმა, არამედ თითოეულმა პარლამენტარმა და პოლიტიკოსმა. არ გამოვრიცხავთ, რომ ნაციონალური მოძრაობის ცალკეულმა წევრებმა ჩათვალონ, რომ ეს ის თემა და საკითხია, რომელზეც ისინი ინდივიდუალურად არიან პასუხისმგებელი ხალხის წინაშე და მხარი დაუჭირონ ხალხისთვის ძალაუფლების დაბრუნებას მიუხედავად იმისა, თუ რა იქნება მიხეილ სააკაშვილის პოზიცია. არჩევანი მათზეა!
იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სააკაშვილმა სწორი ნაბიჯის გადადგმის საშუალება არ მისცა არც მის გუნდს და არც მის ცალკეულ წარმომადგენლებს და კონსტიტუციურმა ცვლილებებმა ხმათა საჭირო რაოდენობა ვერ მიიღო, კოალიცია „ქართული ოცნების“ პოლიტიკური მიზანი მაინც მიღწეული იქნება. ამ შემთხვევაში დემოკრატიული სამყარო საბოლოოდ დარწმუნდება, რომ მიხეილ სააკაშვილის სახით ჩვენ საქმე გვაქვს ძალაუფლებაზე შეყვარებულ თავგზააბნეულ დიქტატორთან, ხოლო ნაციონალური მოძრაობის სახით - საკუთარი პოლიტიკური თვითგანადგურების გზაზე მდგარ, ერთი კაცის ახირებებს აყოლილ, თავისუფლებაწართმეულ ადამიანებთან, რომელთა სიტყვას ჩალის ფასი უნდა დაედოს ქვეყნის შიგნითაც და ქვეყნის გარეთაც.
რა უნდა უთხრან ამ ცვლილებებისთვის ხმის არმიმცემებმა ქართველ ხალხს? - მართალია, კონსტიტუციის ეს ჩანაწერი ჯერ კიდევ 2004 წელს დაგმო ვენეციის კომისიამ, მართალია 2010 წლის ჩვენს მიერვე შეტანილი ცვლილებებით იგი 10 თვის შემდეგ გაუქმდება, მართალია ამ 10 თვის განმავლობაში პრეზიდენტი მაინც არ აპირებს ამ უფლებამოსილებით სარგებლობას, მართალია ცოტა ხნის წინ ჩვენვე დავუჭირეთ მხარი ამ ცვლილებების განხილვას, მაგრამ მიშას ეწყინება კონსტიტუციური დიქტატორის რეგალიის ჩამორთმევა და ამიტომ ხმას ვერ მივცემთ ამ ცვლილებასო... სიმბოლურია, რომ აქ საუბარია სწორედ პრეზიდენტობის ვადის იმ 10 თვეზე, რომელიც მიხეილ სააკაშვილს ისედაც მითვისებული აქვს კონსტიტუციური მანიპულაციებისა (2006 წლის ცვლილებები) და თვალთმაქცობის (2007 წელს პრეზიდენტობიდან გადადგომის განცხადების დაგვიანებით გაფორმება) გზით. ამრიგად, სრულიად ნათელია - ვინც თავს აარიდებს შემოთავაზებული ცვლილებისთვის ხმის მიცემას, იგი აკეთებს არჩევანს ერთი კაცის ახირების სასარგებლოდ და ქართული სახელმწიფოს საწინააღმდეგოდ, ანუ აცხადებს, რომ „სახელმწიფო, ეს სააკაშვილია“. ჩვენ კი ვაცხადებთ, რომ „სახელმწიფო, ეს ქართველი ხალხია“.
ამიტომ, დღეიდან საჯარო საპარლამენტო და სატელევიზიო დებატებში ვიწვევთ პარლამენტში ნაციონალური მოძრაობის თითოეულ წარმომადგენელს თემაზე - „სააკაშვილი თუ საქართველო, დიქტატურა თუ ხალხის მმართველობა“. წლების განმავლობაში სააკაშვილის ზურგს უკან მიმალულ ადამიანებს, რომლებიც პერსონალურად არასოდეს არაფერზე აგებდნენ პასუხს, მოუწევთ საკუთარი აზრის მკაფიოდ დაფიქსირება კონკრეტულ საკითხზე - უნდა ჩამოერთვას თუ არა პრეზიდენტს ხალხის და პარლამენტის თანხმობის გარეშე მთავრობის შეცვლის უფლება. ამ საკითხზე არჩევანის გაკეთებისას ვერავინ ვერავის ზურგს ვერ ამოეფარება და ვერც დემაგოგიური ხრიკებით შეძლებს სხვა თემებით მის გადაფარვას. პარლამენტის წევრებმა, რომლებიც თავს იწონებენ ხალხის რჩეულის სტატუსით, თვალი უნდა გაუსწორონ საზოგადოებას და საკუთარ შვილებს (და არა ჩვენ ან ბიძინა ივანიშვილს) და განაცხადონ - „კი“ თუ „არა“. ეს არ არის მორიგი პოლიტიკური საკითხი, რომელზეც მსოფმხედველობიდან გამომდინარე შეიძლება ორი მეტ-ნაკლებად სწორი პასუხი არსებობდეს, ეს არის ფუნდამენტური საკითხი იმის გასარკვევად, თუ სინამდვილეში რას ემსახურება თითოეული ჩვენგანი - ხალხს თუ დიქტატორს. შესაბამისად, ამ პასუხზე იქნება დამოკიდებული ჩვენი დამოკიდებულება თითოეული მათგანისადმი - ვინც იტყვის „კი“, მასთან ჩვენ ვხედავთ თანამშრომლობის თუ ოპონირების აზრს და შესაძლებლობას სხვა საკითხებზეც; ვინც იტყვის „არა“, მის მოსმენაზე და მასთან დებატებზე ჩვენ დროს ვერ დავკარგავთ ვერც ნებისმიერ სხვა საკითხზე.
დ. საგანელიძე - საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი
ზ. ქუცნაშვილი - ფრაქცია „ქართული ოცნება“
დ. ბერძენიშვილი - ფრაქცია „ქართული ოცნება - რესპუბლიკელები“
ი. ჩიქოვანი - ფრაქცია „ქართული ოცნება - თავისუფალი დემოკრატები“
გ. ბუკია - ფრაქცია „ქართული ოცნება - კონსერვატორები“
